Title: Η σύνταξη της μετοχής στα ν.ε.

Υποκείμενο / αντικείμενο μετοχής

Επιρρηματική / επιθετική μετοχή

Περιεχόμενα

Καλωσορίσατε στον υπέροχο συντακτικό κόσμο της μετοχής!

Ας συμπορευτούμε σε ένα ακόμη ταξίδι γνώσεων, όπου

- θα θυμηθούμε σε τι “μετέχει” η εν λόγω λεξούλα
- θα δούμε αν μπορεί να πάρει υποκείμενο ή αντικείμενο
- θα διαπιστώσουμε τη συντακτική λειτουργία της άκλιτης μετοχής
- δε θα αφήσουμε παραπονεμένη και την κλιτή
- θα προβούμε, φυσικά, στην απαραίτητη πνευματική εξάσκηση :)

Οδηγός στη διερεύνησή μας ο Ελληνικός Πολιτισμός:

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20Nea/mtx-rim-NE.htm

Έτσι, θα είμαστε στη συνέχεια σε θέση να αναγνωρίζουμε και να εφαρμόζουμε όλα αυτά, όπου και όποτε μας χρειαστεί !

Υποκείμενο / αντικείμενο μετοχής

Η μετοχή, εφόσον είναι ταυτόχρονα και ρήμα και επίθετο, λειτουργεί στον λόγο και ως ρήμα και ως επίθετο.

Συνεπώς, αφού έχει διάθεση και χρόνους, μπορεί να πάρει υποκείμενο ή αντικείμενο.

Παραδείγματα

Ο Γιώργος μπήκε στην αίθουσα πηδώντας.

Ποιος πηδώντας;

ο Γιώργος = υποκείμενο της μετοχής

Ο Γιώργος μπήκε στην αίθουσα τρώγοντας κουλούρι.

Τι τρώγοντας;

κουλούρι = αντικείμενο της μετοχής

Υποκείμενο ή αντικείμενο της μετοχής: (άσκηση)

Υποκείμενο ή αντικείμενο της μετοχής: Single Choice Set)

Q: Στη φράση: Ο μαθητής ήρθε κρατώντας βιβλίο

η λέξη μαθητής λειτουργεί ως
- υποκείμενο της μετοχής κρατώντας (correct)
- αντικείμενο της μετοχής κρατώντας

Q: Στη φράση: Ο μαθητής ήρθε κρατώντας βιβλίο

η λέξη βιβλίο λειτουργεί ως
- αντικείμενο της μετοχής κρατώντας (correct)
- υποκείμενο της μετοχής κρατώντας

Q: Στη φράση: Ο ποιητής έλαμπε γράφοντας το ποίημα

η λέξη ποίημα λειτουργεί ως
- αντικείμενο της μετοχής γράφοντας (correct)
- υποκείμενο της μετοχής γράφοντας

Q: Στη φράση: Ο ποιητής έλαμπε γράφοντας το ποίημα

η λέξη ποιητής λειτουργεί ως
- υποκείμενο της μετοχής γράφοντας (correct)
- αντικείμενο της μετοχής γράφοντας

Feedback (0 to 50%): Είμαστε σε καλό δρόμο!
Feedback (51 to 100%): Εύγε!

Η άκλιτη μετοχή - συντακτική λειτουργία

Η άκλιτη μετοχή του ενεργητικού ενεστώτα (-οντας ή -ώντας) λειτουργεί στον λόγο ως επιρρηματικός προσδιορισμός, γι' αυτό και λέγεται επιρρηματική μετοχή.

Κυρίως δηλώνει τρόπο, αλλά και χρόνο, αιτιολογία, υπόθεση και εναντίωση. Συνεπώς, έχουμε

α. επιρρηματική τροπική μετοχή, π.χ.

Ήρθε από το σπίτι τρέχοντας (πώς ήρθε; τρέχοντας)

β. επιρρηματική χρονική μετοχή, π.χ.

Μπαίνοντας στο σπίτι ακούστηκε το τηλέφωνο (πότε ακούστηκε το τηλέφωνο; μπαίνοντας)

γ. επιρρηματική αιτιολογική μετοχή, π.χ.

Μη καταλαβαίνοντας τι του είπα, πήγε από την άλλη μεριά (γιατί πήγε από την άλλη μεριά; επειδή δεν καταλάβαινε)

δ. επιρρηματική υποθετική μετοχή, π.χ.

Αγοράζοντας αυτό το κινητό θα έχεις πρόσβαση στο διαδίκτυο (αν αγοράσεις ...)

ε. επιρρηματική εναντιωματική μετοχή, π.χ.

Δουλεύοντας τόσα χρόνια δεν κατάφερα τίποτα (αν και δούλευα τόσα χρόνια ...)

Η άκλιτη μετοχή - συντακτική λειτουργία (άσκηση)

Σύρετε τις λέξεις και αποθέστε τις στα κουτάκια

Q: Βρείτε το είδος των μετοχών στις ακόλουθες φράσεις:

1. Φεύγοντας (= [...]) από το σπίτι συνάντησε τη φίλη της.
2. Μπήκε στην αίθουσα χαμογελώντας (= [...])
3. Τρέχοντας (= [...]) τόσο γρήγορα δεν πρόλαβα το πλοίο.
4. Μελετώντας (= [...]) προσεκτικά θα τα καταφέρεις σίγουρα.
5. Μελετώντας (= [...]) προσεκτικά τα κατάφερε επιτέλους.
A: χρονική; τροπική; εναντιωματική; υποθετική; αιτιολογική

Η κλιτή μετοχή - συντακτική λειτουργία

Η κλιτή μετοχή

είτε του παθητικού ενεστώτα

είτε του παθητικού παρακείμενου (-μενος, -μενη, -μενο),

επειδή είναι και επίθετο,

λειτουργεί στον λόγο ως υποκείμενο (η μετοχή συνοδεύεται από το άρθρο της)

ή κατηγορούμενο

ή επιθετικός ή κατηγορηματικός προσδιορισμός, π.χ.

Οι καλεσμένοι ήρθαν = υποκείμενο

Το τραπέζι είναι στρωμένο = κατηγορούμενο

Με κοίταξε με τα λυπημένα μάτια της = επιθετικός προσδιορισμός

Με κοίταξε με μάτια λυπημένα = κατηγορηματικός προσδιορισμός

Η κλιτή μετοχή - συντακτική λειτουργία (άσκηση)

Η κλιτή μετοχή - συντακτική λειτουργία (Drag the Words)

Σύρετε τις λέξεις και αποθέστε τις στα κουτάκια

Q: Να βρείτε τη συντακτική λειτουργία των μετοχών στις ακόλουθες φράσεις:

1. Ψήφισαν μόνο οι εγγεγραμμένοι (= [...]).
2. Έφυγε με ύφος προσβεβλημένο (= [...]).
3. Με στραβοκοίταξε με το προσβεβλημένο (= [...]) ύφος της.
4. Είναι πραγματικά προσβεβλημένος (= [...]).
A: υποκείμενο; κατηγορηματικός προσδιορισμός; επιθετικός προσδιορισμός; κατηγορούμενο
Feedback (0 to 50%): Θέλουμε ελάχιστο δρόμο ακόμη!
Feedback (51 to 100%): Τέλεια!

Κι ένα μετοχικό κουιζάκι δώρο!

True/False Question χωρίς τίτλο

Q: Η μετοχή του παθητικού ενεστώτα λειτουργεί μερικές φορές και με επιρρηματική σημασία, π.χ.

ερχόμενος πάρε μου κι ένα παγωτό
A: true

Drag Text χωρίς τίτλο

Σύρετε τις λέξεις και αποθέστε τις στα κουτάκια

Q: Ας βρούμε τη συντακτική λειτουργία της μετοχής:

1. Οι μαθητές αυτοί είναι καλά διαβασμένοι (= [...]).
2. Κατέβηκε τη σκάλα με τα μάτια κατεβασμένα (= [...])
A: κατηγορούμενο; κατηγορηματικός προσδιορισμός
Feedback (0 to 100%): Μπράβο!

Multiple Choice χωρίς τίτλο

Q: Στη φράση Τηλεφωνώντας τόσο απρόσεκτα έπεσα και χτύπησα,

η μετοχή είναι
- αιτιολογική (correct)
- εναντιωματική
- υποκείμενο
Feedback (0 to 100%): Μπράβο.

True/False Question χωρίς τίτλο

Q: Στη φράση: Με κοίταξε με τα δακρυσμένα μάτια της

η μετοχή λειτουργεί ως κατηγορηματικός προσδιορισμός.
A: false

Drag Text χωρίς τίτλο

Σύρετε τις λέξεις και αποθέστε τις στα κουτάκια

Q: Ας βρούμε κατά πρωτότυπο τρόπο τον συντακτικό ρόλο των μετοχών στις παρακάτω φράσεις:

1. Οι κουρασμένοι (= [...]) απολαμβάνουν τους καρπούς του κόπου τους.
Οι κουρασμένοι (= [...]) άνθρωποι απολαμβάνουν τους καρπούς του κόπου τους.
A: υποκείμενο; επιθετικός προσδιορισμός
Feedback (0 to 100%): Συγχαρητήρια!