Title: Οι σημασίες των λέξεων, διαδραστικό βιβλίο

Συνώνυμα-αντώνυμα-παρώνυμα-ομώνυμα-υπώνυμα

Περιεχόμενο - Εργαλεία

Καλώς ήρθατε στον  υπέροχο κόσμο των λέξεων!!!

Στόχος μας είναι να εξοικειωθούμε με μερικές

από τις σημασίες τους:

Συνώνυμα

Αντώνυμα

Παρώνυμα

Ομώνυμα

Υπώνυμα

Ας τα εξερευνήσουμε με πολύτιμο εργαλείο το βιβλίο της Γραμματικής, από την οποία αντλήσαμε και το υλικό της θεωρίας μας!

Συνώνυμα - Αντώνυμα

Πρώτη μας στάση στο γνωστικό μας ταξίδι

τα συνώνυμα και τα αντώνυμα!

Συνώνυμες: είναι οι λέξεις που οι σημασίες τους μοιάζουν, π.χ. θερμός – ζεστός, λείος – γυαλιστερός. Οι λέξεις έχουν, λοιπόν, παρόμοια σημασία χωρίς ωστόσο να ταυτίζονται, καθώς τότε θα ονομάζονταν ταυτόσημες, π.χ. απίδι - αχλάδι.

Αντίθετες (ή αντώνυμες): είναι οι λέξεις που έχουν αντίθετη σημασία, π.χ. μικρός – μεγάλος, ζεστός –κρύος.

Tα κυριότερα είδη αντίθετων σημασιών είναι  η κλιμακωτή και η δυαδική αντίθεση:

- Στην κλιμακωτή αντίθεση υπάρχουν ενδιάμεσες διαβαθμίσεις ανάμεσα στις αντίθετες λέξεις, π.χ. στην αντίθεση άσπρο – μαύρο υπάρχει το ενδιάμεσο γκρίζο·
- στη δυαδική αντίθεση δεν υπάρχουν ενδιάμεσοι όροι, π.χ. αλήθεια – ψέμα.
- Ένα άλλο είδος αντίθεσης συναντάται στις αντίστροφες λέξεις, όπου οι δύο όροι της αντίθεσης περιγράφουν από διαφορετικές οπτικές γωνίες την ίδια σχέση, π.χ. δίνω – παίρνω.

Συνώνυμα - αντίθετα (Drag the words)

Σύρετε τις λέξεις και αποθέστε τις στα κουτάκια

Q: Συμπληρώστε τα ζεύγη των συνώνυμων λέξεων:
άσπρο - [...]
αργά - [...]
δυνατά - [...]
[...] - πλούσια

Στη συνέχεια, συμπληρώστε τα ζεύγη των αντώνυμων λέξεων:

[...] - άσπρος
αργά - [...]
[...] - δυνατά
πολλά - [...]

Σε ποια κατηγορία αντωνύμων ανήκουν τα ζευγάρια που ακολουθούν;

καυτό - παγωμένο = [...]

ελευθερία - σκλαβιά = [...]

πουλώ - αγοράζω = [...]
A: λευκό; σιγά; έντονα; πολλά; μαύρος; γρήγορα; χαμηλόφωνα; λίγα; κλιμακωτά; δυαδικά; αντίστροφα
Feedback (0 to 50%): Λίγο ακόμη και τα καταφέραμε!
Feedback (51 to 100%): Συγχαρητήρια!

Ομώνυμα - Παρώνυμα

Ομώνυμες: είναι οι λέξεις που,

ενώ έχουν διαφορετική σημασία,

ακούγονται το ίδιο (ομόηχες ή ομόφωνες)

ή και γράφονται το ίδιο (ομόγραφες),

π.χ. έξι (= αριθμός) – έξη (= συνήθεια),

καινός (= νέος)– κενός (= άδειος),

όρος (= ρήτρα) – όρος (= βουνό),

τόνος (= ψάρι) – τόνος (= σημάδι τονισμού).

   Παρώνυμες: είναι οι λέξεις που,

ενώ διαφέρουν στη σημασία,

έχουν παρόμοια προφορά,

π.χ. αμυγδαλιά (= δέντρο) – αμυγδαλή (= αδένας στον λαιμό),

αμνησία (= λήθη) – αμνηστία (= η χάρη για κάποιο αδίκημα),

απολογία (= αναφορά των πεπραγμένων ενός κατηγορουμένου) – απολογισμός (= λογοδοσία).

Στις παρώνυμες ανήκουν και

όσες μοιάζουν στην προφορά,

αλλά διαφέρουν στον τονισμό.

Οι λέξεις αυτές ονομάζονται τονικά παρώνυμα,

π.χ. γέρος – γερός, ραφή – ράφι, φυλή – φίλη.

Ομώνυμα - Παρώνυμα (Drag the words)

Σύρετε τις λέξεις και αποθέστε τις στα κουτάκια

Q: Αποδώστε στο κάθε ζεύγος λέξεων την κατηγορία του:

άσθμα - άσμα = [...]
πείρα - πήρα = [...]
πείρα - πυρά = [...]
A: παρώνυμα; ομώνυμα; τονικά παρώνυμα
Feedback (0 to 50%): Θέλουμε λίγη προσπάθεια ακόμη.
Feedback (51 to 100%): Ωραιότατα!

Υπώνυμα

Υπώνυμες: είναι οι λέξεις των οποίων η σημασία περιλαμβάνεται στη σημασία μιας άλλης λέξης, π.χ. η λέξη ροδιά είναι υπώνυμη της λέξης δέντρο.

Υπώνυμα (Drag the Words)

Σύρετε τις λέξεις και αποθέστε τις στα κουτάκια

Q: Να σύρετε τις λέξεις στα υπώνυμά τους:

Ερμής, Δίας, Αφροδίτη = [...]
μαργαρίτα, ρόδο, ανεμώνη = [...]
σπουργίτι, αετός, γεράκι = [...]
Ιστορία, Γλώσσα, Μαθηματικά = [...]
οργή, χαρά, θυμός = [...]
ανισότητα, φτώχεια, ανεργία = [...]
A: πλανήτης; λουλούδι; πουλί; μάθημα; συναίσθημα; πρόβλημα
Feedback (0 to 50%): Είμαστε σε καλό δρόμο!
Feedback (51 to 100%): Εύγε!