Title: Scratch "Το περιβάλλον εργασίας"

Παρουσίαση

Text χωρίς τίτλο

Εισαγωγή

Το Scratch έχει αναπτυχθεί από μια μικρή ομάδα ερευνητών στο MIT Media Lab. Είναι, στην ουσία, ένα προγραμματιστικό περιβάλλον με το οποίο μπορούμε να φτιάχνουμε τις δικές μας διαδραστικές ιστορίες, τα δικά μας παιχνίδια εύκολα και γρήγορα, ενώ παράλληλα ερχόμαστε σε επαφή με τις βασικές αρχές του προγραμματισμού.

Όταν φτιάχνετε ένα πρόγραμμα σε Scratch, να σκέφτεστε ότι δημιουργείτε ένα διαδραστικό θεατρικό έργο στο οποίο οι ηθοποιοί (θα τους λέμε αντικείμενα) συμπεριφέρονται με βάση κάποιο σενάριο που έχετε εσείς δημιουργήσει και ταυτόχρονα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους αλλά και με τους θεατές.

Για να ξεκινήσετε είναι απαραίτητο να έχετε ενεργό λογαριασμό στο http://scratch.mit.edu. Για να αποκτήσετε έναν κάντε τα παρακάτω βήματα:

1. Μπείτε στην διεύθυνση http://scratch.mit.edu.
2. Επιλέξτε πάνω δεξιά “Εγγραφή”.
3. Συμπληρώστε στις φόρμες που ανοίγουν επιθυμητό “Όνομα χρήστη”, “Κωδικό πρόσβασης” και τα υπόλοιπα στοιχεία που θα ζητηθούν.
4. Είστε έτοιμοι να ξεκινήσετε.

Θα γνωρίσετε το περιβάλλον του Scratch 3.0. Το Scratch 3.0 είναι μία εξέλιξη των προηγούμενων εκδόσεων του Scratch 1.4 και του Scratch 2.0. και διατίθεται πλέον και online αλλά και ως offline εφαρμογή. Για να κατεβάσετε την offline έκδοση του Scratch 3.0 επισκεφτείτε τη διεύθυνση:  https://scratch.mit.edu/download.

Γρήγορη ξενάγηση στο Περιβάλλον Εργασίας του Scratch

Text χωρίς τίτλο

Γρήγορη ξενάγηση στο περιβάλλον εργασίας του Scratch

[Image: scratch]

Text χωρίς τίτλο

Για να ξεκινήσετε επισκεφθείτε τη διεύθυνση http://scratch.mit.edu και συνδεθείτε με το όνομα χρήστη και τον κωδικό που έχετε επιλέξει.

Text χωρίς τίτλο

Έπειτα πατήστε την επιλογή 'Δημιούργησε'. Θα εμφανιστεί η βασική οθόνη του Scratch, όπως φαίνεται και στην εικόνα που ακολουθεί. Κάντε κλικ σε κάθε διαδραστικό σημείο για να δείτε πώς λέγεται η κάθε περιοχή και τι κάνει.

Text χωρίς τίτλο

Η γραμμή μενού

Η γραμμή μενού περιλαμβάνει:

1. Το "εικονίδιο γλώσσας" για να αλλάζετε τη γλώσσα της επιφάνειας εργασίας του Scratch.
2. Από το μενού "Αρχείο" μπορείτε να δημιουργήσετε ένα νέο έργο, να ανεβάσετε ένα έργο που έχετε αποθηκευμένο στον υπολογιστή σας ή να αποθηκεύσετε στον υπολογιστή σας το τρέχον έργο σας.
3. Από το μενού "Επεξεργασία" μπορείτε να αναιρέσετε την τελευταία ενέργειά σας και να καθορίσετε την ταχύτητα εκτέλεσης του σεναρίου σας.
4. Εντολή "Μοιραστείτε" για να δημοσιεύσετε το έργο σας και να το μοιρσατσείτε με την υπόλοιπη κοινότητα του Scratch.

[Image: Επιφάνεια εργασίας]

Text χωρίς τίτλο

Πράσινη σημαία

Με το πάτημα της πράσινης σημαίας ξεκινά η εκτέλεση του έργου.

Text χωρίς τίτλο

Stop

Με το πάτημα του κόκκινου κουμπιού σταματά η εκτέλεση του έργου.

Text χωρίς τίτλο

Οι καρτέλες

Υπάρχουν 3 καρτέλες: η καρτέλα Σενάρια, η καρτέλα Ενδυμασίες και η καρτέλα Ήχοι. Όταν ανοίγετε το Scratch είναι επιλεγμένη η καρτέλα Σενάρια και περιλαμβάνει 2 περιοχές: την παλέτα εντολών και την περιοχή σεναρίων.

Text χωρίς τίτλο

Η παλέτα εντολών

Για να δώσετε ζωή στα αντικείμενα πρέπει να φτιάξετε σενάρια για κάθε ένα αντικείμενο. Τα σενάρια φτιάχνονται με εντολές.Τις εντολές τις βρίσκουμε στην παλέτα εντολών. Πατώντας σε κάθε κατηγορία, εμφανίζονται δίπλα οι αντίστοιχες διαθέσιμες εντολές.

Text χωρίς τίτλο

Η Σκηνή

Εδώ θα ζωντανέψουν τα αντικείμενά σας. Η σκηνή στο Scratch μοιάζει με την σκηνή ενός θεάτρου. Εδώ εμφανίζονται τα αντικείμενα (σαν να είναι ηθοποιοί σε ένα έργο) τα οποία ακολουθούν το σενάριο (τις εντολές) που τους έχουμε δώσει και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους ή με τον χρήστη. Μπορεί να εμφανιστεί και σε πλήρη οθόνη όταν εκτελείται το πρόγραμμα.

Text χωρίς τίτλο

Η περιοχή σεναρίων

Σε αυτή την περιοχή σχεδιάζουμε σενάρια για κάθε αντικείμενο που θέλουμε να ενεργεί μέσα στην σκηνή. Σέρνουμε τις απαραίτητες εντολές μέσα στο χώρο των σεναρίων, τις ενώνουμε και σχηματίζουμε σενάρια.

Κάθε αντικείμενο μπορεί να έχει ένα ή περισσότερα σενάρια που μπορούν να εκτελεστούν, ανάλογα με το είδος των εντολών.Για την απομάκρυνση μιας εντολής από ένα μπλόκ εντολών αρκεί να επιλεγεί η εντολή προς διαγραφή, να πατηθεί το δεξί πλήκτρο του ποντικιού και να επιλεγεί η εντολή διαγραφή. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με ένα ολόκληρο μπλοκ εντολών.

Για τον διπλασιασμό μιας εντολής από ένα μπλόκ εντολών αρκεί να επιλεγεί η εντολή προς διπλασιασμό, να πατηθεί το δεξί πλήκτρο του ποντικιού και να επιλεγεί η εντολή διπλασιασμός. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με ένα ολόκληρο μπλοκ εντολών.

Text χωρίς τίτλο

Τo κουμπί αυτό χρησιμοποιείται για την εισαγωγή νέου αντικειμένου στο έργο από τη βιβλιοθήκη, τη δημιουργία νέου με τη ζωγραφική και τη μεταφόρτωση ενός από τον υπολογιστή μας.

Text χωρίς τίτλο

Η λίστα αντικειμένων

Αυτός είναι ο χώρος όπου εμφανίζονται τα αντικείμενα που θα εμφανιστούν στο πρόγραμμα.

Το κουμπάκι κάτω δεξιά χρησιμοποιείται για την εισαγωγή νέου αντικειμένου στο έργο.Υπάρχουν τέσσερις επιλογές:

1. Να εισαχθεί ένα αντικείμενο από την βιβλιοθήκη.
2. Να δημιουργηθεί ένα νέο αντικείμενο.
3. Να μεταφορτωθεί ένα αντικείμενο από τον υπολογιστή.
4. Να εισαχθεί ένα αντικείμενο έκπληξη.

Σε κάθε αντικείμενο μπορούν να γίνουν βασικές ενέργειες, όπως διπλασιασμός του αντικειμένου, διαγραφή του αντικειμένου, τοπική αποθήκευση του αντικειμένου στον υπολογιστή και εμφάνιση ή απόκρυψη του αντικειμένου. Τέλος σε κάθε αντικείμενο μπορούν να εμφανιστούν πληροφορίες για τη θέση του καθώς μπορεί να γίνει και μετονομασία του αντικειμένου.

Text χωρίς τίτλο

Τo κουμπί αυτό χρησιμοποιείται για την εισαγωγή υποβάθρου (σκηνικού) στο έργο από τη βιβλιοθήκη, τη δημιουργία νέου με τη ζωγραφική  και τη μεταφόρτωση ενός από τον υπολογιστή μας.

Text χωρίς τίτλο

Σύστημα συντεταγμένων σκηνής

[Image: xy]

Text χωρίς τίτλο

Σενάρια ενεργειών (Scripts)

Μπορείτε να δώσετε οδηγίες σε ένα αντικείμενο ώστε να κινηθεί, να παίξει μουσική ή να αλληλεπιδράσει με άλλα αντικείμενα. Οι οδηγίες αποτελούν τις εντολές του προγράμματος. Οι εντολές του προγράμματος δεν είναι κείμενο αλλά "οπτικοποιούνται" με τουβλάκια, τα οποία στοιβάζετε μεταξύ τους, δηλαδή σχηματίζετε σενάρια ενεργειών (scripts). Τα σενάρια καθορίζουν την συμπεριφορά των αντικειμένων.

Για να προγραμματίσετε ένα αντικείμενο, φροντίστε πρώτα να το έχετε επιλέξει. Έπειτα σύρετε τουβλάκια (εντολές) από τις παλέτες εντολών στο χώρο ενεργειών. Για να «τρέξετε» ένα τουβλάκι κάνετε κλικ πάνω του.

Text χωρίς τίτλο

Όταν σύρετε ένα τουβλάκι μέσα στο χώρο ενεργειών, μια γκρι περιοχή υποδεικνύει πού μπορείτε να αφήσετε το τουβλάκι και να δημιουργήσετε μια σωστή ένωση με άλλο τουβλάκι. Μπορείτε να εισάγετε τουβλάκια στο μέσον της στήλης ή στο τέλος.

Κάποια τουβλάκια έχουν άσπρα κουτάκια που μπορούν να διαμορφωθούν (παράμετροι - ορίσματα). Για να αλλάξετε την τιμή, κάντε κλικ μέσα στην άσπρη περιοχή, ώστε να διαμορφώσετε το νούμερο ή το κείμενο. Μπορείτε επίσης να τοποθετήσετε μία εντολή "μέσα" σε μια άλλη. Άλλα τουβλάκια έχουν λίστα επιλογής τιμών. Απλά κάνετε κλικ στο βελάκι της λίστας για να δείτε τις επιλογές και μετά ξανακάντε κλικ για να επιλέξετε.

Τέλος για να καθαρίσετε το χώρο ενεργειών, κάντε δεξί κλικ και επιλέξτε ‘’Διαγραφή .. εντολών’’ από το μενού.

[Image: block]

[Image: block]

Text χωρίς τίτλο

Γρήγορη ξενάγηση στο εργαλείο ζωγραφικής του Scratch

[Image: ζωγραφική]

Text χωρίς τίτλο

Οριζόντια γραμμή εργαλειών

- Το πλαίσιο ονομασίας για την επιλεγμένη ενδυμασία ή υπόβαθρο.
- Τα κουμπιά αναίρεσης και ακύρωσης αναίρεσης.
- Παλέτα χρωμάτων
- Τα κουμπιά αντιγραφής και επικόλλησης.
- Το κουμπί της διαγραφής.
- Τα κουμπάκια οριζόντιας και κάθετης αναστροφής (mirroring).

Text χωρίς τίτλο

Καμβάς

Είναι ο χώρος όπου σχεδιάζονται τα αντικείμενα με την κατάλληλη επιλογή των εργαλείων σχεδίασης.

Text χωρίς τίτλο

Κάθετη γραμμή εργαλειών (εργαλεία σχεδίασης)

- Πινέλο
- Κύκλος
- Κείμενο
- Γόμα
- Γραμμή
- Ορθογώνιο
- Γέμισμα
- Επιλογή

Κάθε φορά πρώτα γίνεται η επιλογή του εργαλείου και στη συνέχεια εφαρμόζεται το εργαλείο στο χώρο σχεδίασης.

Δραστηριότητες

Δραστηριότητα: Βρες τις περιοχές στο προγραμματιστικό περιβάλλον του Scratch

- Καρτέλες
- Λίστα αντικειμένων
- Παλέτα εντολών
- Σκηνή
- Περιοχή σεναρίων
Q: Περιοχή σεναρίων
A: Περιοχή σεναρίων
Q: Λίστα αντικειμένων
A: Λίστα αντικειμένων
Q: Παλέτες εντολών
A: Παλέτα εντολών
Q: Σκηνή
A: Σκηνή
Q: Καρτέλες
A: Καρτέλες

Δραστηριότητα: Βρες τις περιοχές στο περιβάλλον σχεδίασης του Scratch

- Παλέτα χρωμάτων
- Εργαλεία σχεδιάσης
- Καμβάς
Q: Καμβάς
A: Καμβάς
Q: Εργαλεία σχεδιάσης
A: Εργαλεία σχεδιάσης
Q: Παλέτα χρωμάτων
A: Παλέτα χρωμάτων

Δραστηριότητα: Βρες τι κάνει η καθεμία από τις 4 επιλογές εισαγωγής νέου αντικειμένου

- Για την εισαγωγή νέου αντικειμένου υπάρχουν 4 επιλογές. Τι κάνει η καθεμία;
- Από τη βιβλιοθήκη
- Με τη ζωγραφική
- Αντικείμενο έκπληξη
- Μεταφόρτωση από τον υπολογιστή
Q: 1 Βιβλιοθήκη
A: Από τη βιβλιοθήκη
Q: 2 Έκπληξη
A: Με τη ζωγραφική
Q: 3 Μεταφόρτωση
A: Αντικείμενο έκπληξη
Q: 4 Ζωγραφική
A: Μεταφόρτωση από τον υπολογιστή

Δραστηριότητα: Δημιουργία σκηνικού και αντικειμένων

[Image: task]

Text χωρίς τίτλο

Δραστηριότητα: Δημιουργία σκηνικού

Text χωρίς τίτλο

1. Συνδεθείτε με το προγραμματιστικό περιβάλλον του Scratch (https://scratch.mit.edu).
2. Δημιουργήστε ένα νέο έργο.
3. Από τη λίστα αντικειμένων διαγράψτε το γατάκι.
4. Επιλέξτε το υπόβαθρο (σκηνικό) του έργου σας και ανοίξτε την καρτέλα "Υπόβαθρα".
5. Με το εργαλείο ζωγραφικής του Scratch δημιουργήστε ένα σκηνικό ζωγραφίζοντας ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο.
6. Αποθηκεύστε το έργο σας με όνομα "Χριστούγεννα" και μοιραστείτε το.

[Image: next arrow]

[Image: σκηνικό2]

[Image: help]

Text χωρίς τίτλο

Σχεδιασμός δένδρου

1. Επιλέξτε το εργαλείο σχεδιάσης "Γραμμη".
2. Επιλέξτε από την παλέτα χρωμάτων χρώμα πράσινο.
3. Σχεδιάστε τρία τρίγωνα (μικρό, μεσαίο, μεγάλο) και τοποθετήστε τα το ένα κατω από το άλλο έτσι ώστε να σχηματίζεται το σκαρίφημα ενός δέντρου.
4. Επιλέξτε το εργαλείο "Γέμισμα" και γεμίστε τα τρίγωνα με χρώμα πράσινο.

[Image: task]

Text χωρίς τίτλο

Δραστηριότητα: Δημιουργία & διαχείριση αντικειμένων

Text χωρίς τίτλο

1. Συνδεθείτε με το προγραμματιστικό περιβάλλον του Scratch (https://scratch.mit.edu).
2. Ανοίξτε το έργο "Χριστούγεννα" που δημιουργήσατε στην προηγούμενη δραστηριότητα.
3. Διαγράψτε το γατάκι από την λίστα αντικειμένων.
4. Προσθέστε ένα νέο αντικείμενο επιλέγοντας "Ζωγραφική".
5. Σχεδιάστε μια χριστουγεννιάτικη μπάλα και διακοσμήστε την.
6. Αποθηκεύστε το έργο σας.

[Image: next arrow]

[Image: αντικείμενο]

[Image: εισαγωγή αντικειμένου]

[Image: next arrow]

[Image: help]

Text χωρίς τίτλο

Σχεδιασμός χριστουγεννιάτικης μπάλας

1. Επιλέξτε το εργαλείο σχεδιάσης "Κύκλος".
2. Σχεδιάστε την μπάλα.
3. Επιλέξτε από την παλέτα χρωμάτων ένα χρώμα της αρεσκείας σας και γεμίστε τη μπάλα με το εργαλείο "Γέμισμα".
4. Διακοσμήστε τη μπάλα με τα εργαλεία "Γραμμή" και "Πινέλο" επιλέγοντας διάφορα χρώματα.

[Image: σκηνικό3]

Text χωρίς τίτλο

Αλλάξτε το όνομα του αντικειμένου σε "στολίδι" από την περιοχή πληροφοριών του αντικειμένου.

[Image: block]

[Image: task]

Text χωρίς τίτλο

Δραστηριότητα: Ζωντανεύω τα αντικείμενα

Text χωρίς τίτλο

Με τι κατάλληλες εντολές τα αντικείμενα αλλάζουν όψη, κινούνται, μιλούν, τραγουδούν!

Για να κάνουμε το αντικείμενό μας να αλλάξει όψη χρησιμοποιούμε εντολές από την παλέτα εντολών "Όψεις".

1. Συνδεθείτε με το προγραμματιστικό περιβάλλον του Scratch (https://scratch.mit.edu) και ανοιξτε το έργο "Χριστούγεννα".
2. Επιλέξτε το αντικείμενο "στολίδι".
3. Διαλέξτε την παλέτα "Όψεις" και βρείτε την εντολή "άλλαξε εφέ χρώματος κατά...". Σύρετε την στην περιοχή των σεναρίων.
4. Διαλέξτε την παλέτα "Έλεγχος", βρείτε την εντολή "για πάντα" και σύρετε την στην περιοχή των σεναρίων, να αγκαλιάσει την εντολή "άλλαξε εφέ χρώματος κατά..." .
5. Το σενάριο του αντικειμένου θα ξεκινά με την εντολή "όταν γίνει κλικ στην πράσινη σημαία" που βρίσκεται στην παλέτα "Συμβάντα".

[Image: next arrow]

[Image: σκηνικό4]

Text χωρίς τίτλο

Αντιγράψτε το αντικείμενο στολίδι με δεξί κλικ πάνω του και επιλέγοντας "διπλασιασμός". Δημιουργήστε όσα στολίδια θέλετε. Τοποθετήστε τα κατάλληλα πάνω στο δέντρο με τη λειτουργία "σύρε & άφησε".

Μαζί με το αντικείμενο, αντιγράφεται και το σενάριο του αντικειμένου δηλ. οι εντολές που έχει. Δώστε στο κάθε στολίδι διαφορετικό αριθμό στην εντολή "άλλαξε εφέ χρώματος κατά …". Αποθηκεύστε το έργο σας!

Text χωρίς τίτλο

Δραστηριότητα: Θέση αντικειμένου στη σκηνή

Δραστηριότητα: Επιλογές ενός αντικειμένου

Βρείτε τη θέση του αντικειμένου στη σκηνή. Κάντε τις σωστές αντιστοιχίσεις.

Q: x=0 y=0 Βρίσκεται [...]

x=180 y=180 Βρίσκεται [...]

x=-180 y=-180 Βρίσκεται [...]

x=180 y=-180 Βρίσκεται [...]
A: στο κέντρο της σκηνής; πάνω δεξιά; κάτω αριστερά; κάτω δεξιά

Text χωρίς τίτλο

Δραστηριότητα: Επιλογές αντικειμένου (με δεξί κλικ)

Δραστηριότητα: Επιλογές ενός αντικειμένου

Κάντε τις σωστές αντιστοιχίσεις.

Q: [...] του αντικείμενο σε κάποιο αρχείο ώστε να μπορεί να ξανα-χρησιμοποιηθεί κάπου αλλού.

[...] δημιουργεί αντίγραφο του αντικειμένου.

[...] διαγράφει το αντικείμενο.
A: εξαγωγή; διπλασιασμός; διαγραφή

Text χωρίς τίτλο

Δραστηριότητα: Εντολές

Δραστηριότητα: Εντολές

Κάντε τις σωστές αντιστοιχίσεις.

Q: [...] Οδηγίες προς τον υπολογιστή για να κάνει κάτι.
[...] Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες εντολών όπως οι κινήσεις, οι όψεις, τα συμβάντα και ο έλεγχος.
[...] Μία σειρά εντολών. Αλλιώς ονομάζεται πρόγραμμα.
[...] Είναι ο χώρος στον οποίο σχεδιάζονται τα σενάρια για κάθε αντικείμενο.
[...] Με την εντολή αυτή εκτελούνται συνέχεια οι ίδιες εντολές.
[...] Με την εντολή αυτή ξεκινά το σενάριο όταν πατηθεί η σημαία.
A: Εντολές; Παλέτα εντολών; Σενάριο; Περιοχή σεναρίων; Για πάντα; Όταν γίνει κλικ στην πράσινη σημαία

Text χωρίς τίτλο

Δραστηριότητα: Περιβάλλον σχεδίασης του Scratch (ζωγραφική)

Δραστηριότητα: Περιβάλλον σχεδίασης του Scratch (ζωγραφική)

Κάντε τις σωστές αντιστοιχίσεις.

Q: [...] Είναι ο χώρος όπου σχεδιάζονται τα αντικείμενα με την κατάλληλη επιλογή των εργαλείων σχεδίασης.
[...] Ο χώρος όπου εμφανίζονται τα χρώματα που μπορούν να επιλεγούν ώστε να χρωματιστούν τα αντικείμενα που έχουν σχεδιαστεί.
[...] Ανήκουν το πινέλο, η γραμμή σχεδίασης, το ορθογώνιο και ο κύκλος.
A: Καμβάς; Παλέτα χρωμάτων; Εργαλεία σχεδίασης

Text χωρίς τίτλο

Ερωτήσεις Αναστοχασμού - Ανακεφαλαίωσης

Text χωρίς τίτλο

1. Ποιες ενέργειες μπορούν να γίνουν σε ένα αντικείμενο;
2. Ποια η διαφορά μεταξύ του σκηνικού και του αντικειμένου σε ένα έργο Scratch (μπορείτε να κάνετε παραλληλισμό με το θέατρο);
3. Τι συμβαίνει όταν αντιγράψω ένα αντικείμενο με σενάριο; Αντιγράφεται ή όχι το σενάριο του;
4. Τι κάνει η εντολή "για πάντα";
5. Τι κάνει η εντολή "άλλαξε εφέ χρώματος κατά";
6. Υπάρχει τρόπος όλα τα αντικείμενα να εκτελέσουν τα σενάρια τους ταυτόχρονα;

Text χωρίς τίτλο

Επέκταση

Text χωρίς τίτλο

Μπορείτε να επεκτείνετε το έργο σας φτιάχνοντας δώρο και αστέρι. Δώστε στα αντικείμενά σας σενάρια όπου θα εφαρμόζουν διαφορετικά εφέ.

Αναφορές

Text χωρίς τίτλο

Διαδραστικό σχολικό βιβλίο

- Πληροφορική, Γ Γυμνασίου: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2759/Pliroforiki_A-B-G-Gymnasiou_html-empl/indexG_1_2.html

Ψηφιακό διδακτικό σενάριο ΑΙΣΩΠΟΣ

- Δημιουργία διαδραστικής χριστουγεννιάτικης κάρτας στο Scratch: http://aesop.iep.edu.gr/node/5631

Χρήσιμο υλικό

- Ένα βιβλίο για τη δημιουργία παιχνιδιών στο Scratch: http://www.scratchplay.gr/
- Προσαρμογή του βιβλίου Πληροφορικής της Γ Γυμνασίου για διδασκαλία με Scratch, του Χαραλαμπίδη Στ.