"Συγχωροχαρτι" του Πατριαρχη Κωνσταντινουπολεως Σαμουηλ
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ   
 
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ  
 
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Χειρόγραφο από τη Μονή Χιλανδαρίου, Κουτί 1/ΙΙΙ, 1764:113-114, σε χαρτί διαστάσεων 440 Χ 325 με μαύρη μελάνη. Είναι «Συγχωρητικό» της μοναχής Διονυσίας. Περιέχει «Mηνολόγιο». Δηλαδή, συλλογή βιογραφιών αγίων με δύο αγιογραφίες για κάθε μέρα του έτους και μια προσευχή, για να έχει ο θεός καλά τον πιστό. Το υπογράφουν ο Kυζίκου Γεράσιμος, ο Nικαίας Iερεμίας, ο Hρακλείας Γεράσιμος και ο Tορνόβου Παρθένιος, γιατί είναι Πατριαρχικό και Συνοδικό. Αρχίζει με τη φράση «H μετριότης ημών μετά των συνευχομένων αυτή ιερωτάτων συναδελφών αυτής αρχιερέων …». Σε σημείωσή του αναγράφεται “χατζή(δαινα) από τον Ίσβορο”. H μοναχή χατζήδαινα-Διονυσία πιθανόν συσχετίζεται με την κυρα-Xατζήνα που αναφέρεται και σε άλλα γράμματα στο αρχείο της μονής. Το κοσμικό όνομά της ήταν Διαλεκτή και το ταξίδι που μνημονεύεται σε επιστολή του 1748 αφορά μάλλον σε επίσκεψή της στους Aγίους Tόπους. Το μαθησιακό αντικείμενο χρησιμοποιείται στη διδασκαλία των Θρησκευτικών και της Νεοελληνικής Γλώσσας Γυμνασίου-Λυκείου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: Α)Οι μαθητές μας αρχικά ακούν την πρώτη στροφή από το λαϊκό τραγούδι του Τ. Μουσαφίρη «Μια ζωή πληρώνω αμαρτίες αλλωνών». Υπογραμμίζουν τη φράση «πληρώνω αμαρτίες». Τους ρωτάμε αν έχουν ακούσει παρόμοιες φράσεις, όπως «Τι αμαρτίες πληρώνω;», «Όλα εδώ πληρώνονται», «αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα» ή «άφεση αμαρτιών». Μετά αντλούμε από το διαδίκτυο πληροφορίες. Το «συγχωροχάρτι» ή αλλιώς «μετριότης», στα λατινικά indulgentia, ήταν ένα έγγραφο το οποίο βεβαίωνε άφεση αμαρτιών και χορηγούνταν έναντι χρημάτων. Στη συνέχεια συζητούμε πώς η ίδια η χρήση της γλώσσας αποτελεί ιστορική πηγή. Η φράση «τι αμαρτίες πληρώνω;» σημαίνει μεταφορικά «γιατί βασανίζομαι;» Αναμφισβήτητα έχει αντληθεί από την εκκλησιαστική ζωή, όπως και εκατοντάδες άλλες, οι οποίες στο πέρασμα των αιώνων έχουν παγιωθεί μέσα από την ευρεία χρήση τους (π.χ. «στο κάτω-κάτω της γραφής» κ.α.). Άρα, συνειδητοποιούν πώς λειτουργεί ο «μηχανισμός» των σημασιολογικών μεταβολών στη γλώσσα (κυριολεξία> μεταφορά). Β) Άλλο ένα παράδειγμα για τη «σημαντική» λειτουργία της γλώσσας είναι ο όρος «μετριότης» γι’ αυτή την τυπολογία κειμένων. Αυτά άρχιζαν με τη φράση «Η μετριότης ημών..» επειδή ήταν πατριαρχικά και συνοδικά (τα υπέγραφε Σύνοδος- συλλογικός θεσμός- επισκόπων). Τα αντιπαραβάλουμε λοιπόν με τα αντίστοιχα κείμενα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, τις ιντουλγκέντσιες, και τη φράση “Ego te absolvο”, δηλαδή «Εγώ σε συγχωρώ». Γ) Τέλος, σχολιάζουμε τον όρο «χατζή» συσχετίζοντάς τον με το πλήθος των επωνύμων π.χ. Χατζηνικόλας/ Χατζηνικολάου. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ: Συζητούμε με τους μαθητές μας για τη διαφορά ως προς το θεολογικό περιεχόμενο των «συγχωροχαρτιών» μεταξύ της Ορθόδοξης και της Καθολικής Εκκλησίας εστιάζοντας στο δέκατο άρθρο του Συμβόλου της Πίστεως «῾Ομολογῶ ἕν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν». Στην Ορθόδοξη Εκκλησία απουσιάζει πλήρως η θεολογική βάση του Καθαρτηρίου, των θανάσιμων αμαρτημάτων και του πλεονάσματος των καλών πράξεων των Αγίων, που αποτέλεσαν τη βάση για τα συγχωροχάρτια που χορήγησε η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Παρ' όλα αυτά, ένας περιορισμένος αριθμός Πατριαρχών της Ορθόδοξης Εκκλησίας, κυρίως στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, εξέδωσε σε άγνωστο αριθμό έντυπα που ονομάζονταν συγχωροχάρτια, συγχωρητικές ευχές ή και μετριότητες. Α) Αναζητούμε μαζί με τους μαθητές μας την αλήθεια γι’ αυτά διασταυρώνοντας «διαδικτυακές» πληροφορίες. Β) Διερωτόμαστε γιατί κατ' εξαίρεση και μόνο για το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων δόθηκε το προνόμιο διανομής μεγάλου αριθμού τέτοιων εντύπων για τους «χατζήδες». Γ) Συσχετίζουμε το μαθησιακό αντικείμενο με τη βιωματική παρατήρηση των Ευχών «Υπέρ Υγείας» και «Υπέρ Αναπαύσεως».


ΣΤΟΧΕΥΟΜΕΝΟ ΚΟΙΝΟ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ
ΤΥΠΙΚΟ ΕΥΡΟΣ ΗΛΙΚΙΑΣ
12 - 18
ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ
ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟΝ ΠΑΡΟΧΟ
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΙΚΟ
8526/7314
ΑΛΛΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
National Documentation Centre Website
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
Photodentro Cultural
ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης)
ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
ΙΕΠ (ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΑ)
ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ
ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Νέα Ελληνική Γλώσσα > Λεξιλόγιο - Σημασιολογία > Κυριολεκτική και μεταφορική σημασία
Θρησκευτικά > Εκκλησιαστική Ιστορία > Διάσπαση της Εκκλησίας
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
γνωστική προσέγγιση > άμεση διδασκαλία
γνωστική προσέγγιση > διερευνητική μάθηση
γνωστική προσέγγιση > επίλυση προβλήματος
εποικοδομητισμός > σωκρατική-μαιευτική διδασκαλία
ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ
γνωστικός > γνώση > βασισμένος σε γεγονότα
γνωστικός > γνώση > διαδικαστικός
γνωστικός > διεργασία > να κατανοούν
γνωστικός > διεργασία > να σκέφτονται κριτικά και δημιουργικά
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ & ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ / ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
υπεύθυνος / συντονιστής υποέργου: Δρ. Θεοδόσιος Τσαπέλας
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ / ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
συγγραφέας μεταδεδομένων: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΛΕΒΙΖΟΥ
επιμέλεια / επικύρωση μεταδεδομένων: ΜΙΧΑΗΛ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ
ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ / ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
χορηγός άδειας χρήσης: Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης
εκδότης: Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης
χορηγός άδειας χρήσης μεταδεδομένων: ΙΕΠ
εκδότης μεταδεδομένων: ΙΤΥΕ, ΙΕΠ
ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ  
 
 
ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ