15/01/2022
Θέση - Μετατόπιση -Διάστημα
Δημιουργοί / ΣυντελεστέςΣεβαστή Μαλάμου - συντονιστής ομάδας σχεδιασμού και ανάπτυξης @05/01/2022
Συνοπτική περιγραφήΗ έννοια της θέσης και της μετατόπισης είναι από τις πιο δυσνόητες στη φυσική του Γυμνασίου μιας και εμπεριέχουν την έννοια του διανύσματος.
Με την παραδοσιακή διδασκαλία περιγράφονται οι έννοιες, γίνονται αντίστοιχα παραδείγματα και κατάλληλες εφαρμογές, παρόλα αυτά όμως σε μεγάλο βαθμό δεν έχει γίνει εμπέδωση των εννοιών, καθώς επίσης και η διάκριση των εννοιών μετατόπιση και διάστημα.
Η παρούσα πρακτική αφορά τη χρήση νέων τεχνολογιών, στο εργαστήριο πληροφορικής ή στην τάξη, που απλά χρειάζεται να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Οι προσομοιώσεις που χρησιμοποιούνται είναι απόλυτα φιλικές προς τους μαθητές, οι οποίοι με ευχαρίστηση ασχολούνται με έννοιες φυσικής σαν ένα παιχνίδι και μαθαίνουν χωρίς να το συνειδητοποιούν.
Οι μαθητές εργάζονται σε ομάδες, συνεργάζονται στη συμπλήρωση των φύλλων εργασίας και αποκτούν θετική στάση απέναντι στο μάθημα της Φυσικής, από την αρχή της σχολικής χρονιάς, μιας και η ενότητα διδάσκεται στα πρώτα μαθήματα.
Γνωστικό/ά αντικείμενο/α – γνωστική/ές περιοχή/έςΦυσική > Δυνάμεις και Κινήσεις > Θέση
Φυσική > Δυνάμεις και Κινήσεις > Διάνυσμα
Φυσική > Δυνάμεις και Κινήσεις > Μετατόπιση
Φυσική > Δυνάμεις και Κινήσεις > Τροχιά
Φυσική > Δυνάμεις και Κινήσεις > Μεταβολή θέσης
Σχέση / Σύνδεση με το/τα Πρόγραμμα/τα ΣπουδώνΤο σενάριο συνδέεται άμεσα με τους μαθησιακούς στόχους που ορίζονται απο το Πρόγραμμα Σπουδών (ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ του μαθήματος Φυσικών Επιστημών ΦΕΚ 304/13.3.2003, σ. 4249) σύμφωνα με το οποίο οι μαθητές επιδιώκεται να:
- αναγνωρίζουν την κίνηση ως ένα από τα θεµελιώδη χαρακτηριστικά της ύλης.
- συνδέουν την κίνηση µε τη σχετικότητα της περιγραφής της.
- γνωρίζουν και να χειρίζονται έννοιες που χρησιµοποιούνται για να περιγραφεί η κίνηση υλικών σωµάτων.
Το σενάριο επίσης συνδέεται και με την παιδαγωγική αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας σύμφωνα με τις οδηγίες διδασκαλίας.
Λέξεις-κλειδιάθέση μετατόπιση τροχιά διάστημα διάνυσμα σημείο αναφοράς μεταβολή κίνηση
Το ψηφιακό μαθησιακό αντικείμενο «Θέση - Μετατόπιση - Διάστημα» παρέχει τη δυνατότητα οπτικοποίησης των εννοιών διάνυσμα, θέση, μετατόπιση, διάστημα και τροχιά. Με παιγνιώδη τρόπο οι μαθητές ασχολούνται με τις έννοιες των μονόμετρων και διανυσματικών μεγεθών. Οι μαθητές εισάγονται στη διερευνητική διαδικασία και καταλήγουν στην οικοδόμηση της νέας γνώσης. Οι εκπαιδευτικοί πόροι είναι ελεύθεροι και απαιτούν απλά και μόνο διασύνδεση στο διαδίκτυο, χωρίς τα απαιτείται εγκατάσταση εκπαιδευτικών προγραμμάτων στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές του Σχολικού Εργαστηρίου.
Γνωστικά – διδακτικά προβλήματαΟι εναλλακτικές ιδέες των μαθητών για την κίνηση είναι οιο συγκεκριμένα:
α) Πολλοί μαθητές συγχέουν τις έννοιες θέση και ταχύτητα. Αρκετοί θεωρούν αυτονότηο ότι πάντα τη χρονική στιγμή μηδέν τα σώματα βρίσκονται στη θέση μηδέν και έχουν μηδενική ταχύτητα.
β) Υπάρχει μεγάλη δυσκολία στην κατανόηση του διανυσματικού χαρακτήρα της θέσης και της μετατόπισης
γ) Υπάρχει μεγάλη σύγχιση μεταξύ των εννοιών θέση, μετατόπιση, διάστημα.
δ) Συνήθως οι μαθητές συγχέουν την έννοια της τροχιάς με τη γραφική παράσταση της θέσης του κινητού σε συνάρτηση με το χρόνο.
Παιδαγωγική προσέγγιση και στρατηγικές Παιδαγωγική προσέγγισηΤο σενάριο βασίζεται στη γνωστική θεώρηση, όπου οι μαθητές έχοντας τις εμπειρίες τους αλληλεπτιδρούν στην τάξη με τους συμμαθητές τους, τον εκπαιδευτικό και την ψηφιακή τεχνολογία προς οικοδόμηση της νέας γνώσης.
Διδακτικό μοντέλοΗ παρούσα διδασκαλία βασίζεται στην ανακαλυπτική μάθηση, όπου ακολουθείται επαγωγικός συλλογισμός. Ο εκπαιδευτικός καθοδηγεί τους μαθητές με τις κατάλληλες δραστηριότητες του σεναρίου, αλλά επιπλέον αφήνει και τη δυνατότητα αυτενέργειας στους μαθητές προς οικοδόμηση της νέας γνώσης.
Διδακτικές στρατηγικές / τεχνικέςΚατά τη διάρκεια του εκπαιδευτικού σεναρίου οι μαθητές αλληλεπιδρώντας με τη προσομοίωση, συνδυάζουν προυπάρχουσες γνώσεις απο τα μαθηματικά, π.χ. ο άξονας των πραγματικών αριθμών για να ορίζουν το σημείο αναφοράς και στη συνέχεια να ορίσουν τα μεγέθη, θέση, μετατόπιση και διάστημα.
Μετά από "πειραματισμούς" με την προσομοίωση, ακολουθώντας τις οδηγίες των φύλλων εργασίας, καταλήγουν διατυπώνοντας τα δικά τους συμπεράσματα. Σε κάθε φύλλο εργασίας υπάρχει quiz, μέσω του οποίου οι μαθητές οικοδομούν τη νέα γνώση με έναν διαφορετικό τρόπο. Τέλος, αξιολογούνται και υπάρχει ανατροφοδότηση.
Απευθύνεται σε μαθητές Β' Γυμνασίου.
Η προσομοίωση, ο συμβολισμός και οι αναπαραστάσεις προτείνονται και για μαθητές που δεν ομιλούν καλά την ελληνική γλώσσα.
Γλώσσα στοχευόμενου κοινούελληνικά
Εκτιμώμενος χρόνος υλοποίησης σεναρίου (διάρκεια)μικρή διάρκεια: έως 3 ώρες
Το διδακτικό σενάριο υλοποιείται στη διάρκεια δύο διδακτικών ωρών.
Πιο αναλυτικά, την πρώτη διδακτική ώρα διερευνώνται οι έννοιες του σημείου αναφοράς, της θέσης, της μετατόπισης και του διανύσματος. Τη δεύτερη διδακτική ώρα οι έννοιες διάστημα και τροχιά, καθώς και οι διαφορές μετατόπισης και διαστήματος.
Χώρος υλοποίησηςΤο εκπαιδευτικό σενάριο μπορεί να υλοποιηθεί σε εργαστήριο πληροφορικής ή σε άλλη αίθουσα Η/Υ.
Ενορχήστρωση τάξηςΟι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες των 2 ατόμων. Οι μαθητές συμπληρώνουν τα φύλλα εργασίας με την καθοδήγη του εκπαιδευτικού. Στο τέλος κάθε διδακτικής ώρας γίνεται ανακεφαλαίωση και συζήτηση στην τάξη
Απαιτήσεις εφαρμογής σεναρίου Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητώνΟι μαθητές πρέπει ήδη να είναι εξοικειωμένοι με τις έννοιες χρόνος, χρονική στιγμή, χρονικό διάστημα και μεταβολή ενός φυσικού μεγέθους.
Επιπλέον απο τα μαθηματικά θα πρέπει να γνωρίζουν τον άξονα των πραγματικών αριθμών.
Απαιτούμενα βοηθητικά υλικά και εργαλείαΟι εκπαιδευτικοί πόροι που χρησιμοποιούνται στο πρώτο φύλλο εργασίας είναι οι εξής:
https://www.seilias.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=559&Itemid=63
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/1626 και http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/1627
Στο δεύτερο φύλλο εργασίας οι εξής:
https://www.seilias.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=562&Itemid=63 και http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/1576.
Οι μαθητές χρησιμοποιούν φύλλα εργασίας τα οποία δίνονται απο τον εκπαιδευτικό. Τα φύλλα εργασίας καθοδηγούν τους μαθητές, σε αυτά καταγράφουν τις απαντήσεις τους και τα συμπεράσματα τους. Στο τέλος του κάθε φύλλου εργασίας υπάρχει και μια μικρή αξιολόγηση για τους μαθητές.
Απαιτούμενη προετοιμασίαΟ εκπαιδευτικός στέλνει είτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο τα φύλλα εργασίας στους μαθητές, είτε τα αναρτά σε κάποιον δικό του εκπαιδευτικό ιστότοπο, ώστε οι μαθητές να ανοίξουν τα φύλλα εργασίας και κλικάρουν στους ενεργούς συνδέσμους των εκπαιδευτικών πόρων ώστε στη συνέχεια να εκτελέσουν τα φύλλα εργασίας.
Μετά την υλοποίηση του σεναρίου οι μαθητές αναμένεται :
- να προσδιορίζουν τη θέση ενός αντικειμένου σε σχέση με ένα σύστημα αναφοράς
- να διακρίνουν τις έννοιες θέση και μετατόπιση
- να σχεδιάζουν τα διανύσματα θέσης και της μετατόπισης
- να υπολογίζουν τη μετατόπιση ενός σώματος
- να διακρίνουν τις έννοιες μετατόπιση και διάστημα
- να σχεδιάζουν την τροχιά ενός αντικειμένου
Ως προς συναισθηματικό τομέαΜετά το πέρας του εκπαιδευτικού σεναρίου οι μαθητές αναμένεται να:
- αποκτήσουν θετική στάση απέναντι στο μάθημα της Φυσικής
- συμμετέχουν ενεργά σε άλλες δραστηριότητες σεναρίων
Ως προς ψυχοκινητικό τομέαΟι μαθητές αναμένεται να:
- να πραγματοποιούν εικονικά πειράματα και να αξιοποιούν εργαλεία που διατίθενται διαδικτυακά
- να συνεργάζονται με τους συμμαθητές τους για την επίλυση προβλημάτων
- να εποικοδομούν τη γνώση διερευνητικά
Σημείο αναφοράς - Θέση
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές διερευνούν τις έννοιες σημείο αναφοράς και θέση.
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα προσδιορίζουν τη θέση ενός αντικειμένου σε σχέση με ένα σύστημα αναφοράς
Να πραγματοποιούν εικονικά πειράματα και να αξιοποιούν εργαλεία που διατίθενται διαδικτυακά
Είδος δραστηριότηταςΕμπέδωσης
Εκτιμώμενη διάρκεια5 λεπτά
Πηγέςhttps://www.seilias.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=559&Itemid=63
Μετατόπιση - Η έννοια του διανύσματος
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές διερευνούν τις έννοιες της μετατόπισης και του διανύσματος.
Σχεδιάζουν διανύσματα
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα διακρίνουν τις έννοιες θέση και μετατόπιση
Να σχεδιάζουν τα διανύσματα θέσης και της μετατόπισης
Να υπολογίζουν τη μετατόπιση ενός σώματος
Είδος δραστηριότηταςΕμπέδωσης
Εκτιμώμενη διάρκεια10 λεπτά
Πηγέςhttps://www.seilias.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=559&Itemid=63
Θέση - Μετατόπιση
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές διερευνούν τις έννοιες θέση και μετατόπιση.
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα υπολογίζουν τη μετατόπιση ενός σώματος
Είδος δραστηριότηταςΕμπέδωσης
Εκτιμώμενη διάρκεια10 λεπτά
Πηγέςhttps://www.seilias.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=559&Itemid=63
Εξάσκηση στιες έννοιες Θέση και Μετατόπιση
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές μέσα απο quiz διερευνούν τις έννοιες θέση και μετατόπιση
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα διακρίνουν τις έννοιες θέση και μετατόπιση
Είδος δραστηριότηταςΑξιολόγησης
Εκτιμώμενη διάρκεια10 λεπτά
ΠηγέςΑξιολόγηση στις έννοιες θέση και μετατόπιση
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές αξιολογούνται στις έννοιες θέση και μετατόπιση και καταλήγουν σε συμπεράσματα.
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα διακρίνουν τις έννοιες θέση και μετατόπιση
Είδος δραστηριότηταςΑξιολόγησης
Εκτιμώμενη διάρκεια10 λεπτά
Μετατόπιση - Διάστημα
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές διερευνούν τις έννοιες της μετατόπισης και του μήκους της διαδρομής σε διάφορες περιπτώσεις.
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα διακρίνουν τις έννοιες μετατόπιση και διάστημα
Να σχεδιάζουν την τροχιά ενός αντικειμένου
Είδος δραστηριότηταςΕμπέδωσης
Εκτιμώμενη διάρκεια30 λεπτά
Πηγέςhttps://www.seilias.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=562&Itemid=63
Τροχιά - Μετατόπιση
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές διερευνούν τις έννοιες της τροχιάς και της μετατόπισης
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα διακρίνουν τις έννοιες μετατόπιση και διάστημα
Να σχεδιάζουν την τροχιά ενός αντικειμένου
Είδος δραστηριότηταςΕμπέδωσης
Εκτιμώμενη διάρκεια5 λεπτά
ΠηγέςΑξιολόγηση στις έννοιες τροχιά, μετατόπιση, διάστημα
Συνοπτική περιγραφήΟι μαθητές αξιολογούν το βαθμό εμπέδωσης των εννοιών τροχιά, μετατόπιση, διάστημα.
Διδακτικοί στόχοι / Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματαΝα διακρίνουν τις έννοιες μετατόπιση και διάστημα -
Να σχεδιάζουν την τροχιά ενός αντικειμένου
Είδος δραστηριότηταςΑξιολόγησης
Εκτιμώμενη διάρκεια10 λεπτά
Αξιολόγηση μαθητών
Η αξιολόγηση των μαθητών γίνεται με quiz καθώς και με δραστηριότητες στο τέλος του κάθε φύλλου εργασίας.
Αξιολόγηση σεναρίου
Το σενάριο μπορεί να επεκταθεί και για τη διδασκαλία της μέσης ταχύτητας ενός σώματος.
Συνοδευτικό υλικό
| Όνομα αρχείου | Περιγραφή | Τύπος αρχείου | Μέγεθος αρχείου |
|---|---|---|---|
| θεση μετατοπιση.pdf | Φυλλο εργασίας 1 | Adobe PDF | 265 KB |
| μετατοπιση διαστημα.pdf | Φύλλο εργασίας 2 | Adobe PDF | 289 KB |







