Το παρόν εκπαιδευτικό πρόγραμμα έχει τη μορφή του διδακτικού σεναρίου βασιζόμενο στο νέο πρόγραμμα σπουδών (Π.Σ.) για το Νηπιαγωγείο καθώς περιγράφει μια διδακτική κατάσταση, η οποία εστιάζει σε κάποιο θέμα που έχει άμεση σχέση με τα ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών και προκύπτει από τις τρέχουσες απορίες τους, έχει συγκεκριμένους στόχους, διδακτικές πρακτικές και στρατηγικές αξιολόγησης (Πεντέρη, Φιλιππίδη, Μέλλιου, Χλαπάνα & Μαρινάτου, 2021). Επίσης, θέτει ως πρωταρχικό του σκοπό να διασφαλίσει την ποιότητα των σχεδιαζόμενων δραστηριοτήτων ώστε να ανταποκρίνονται στα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά των μαθητών/τριών αυτής της ηλικίας και να στοχεύσει στην ολόπλευρη ανάπτυξη τους εστιάζοντας στη διαμόρφωση του νέου προφίλ του πολίτη του 21ου αιώνα. Παράλληλα, επικεντρώνεται στην καλλιέργεια των βασικών ικανοτήτων, στην κινητοποίηση δηλαδή, του συνόλου των γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων προκειμένου τα παιδιά να εξασκηθούν να απαντούν ολοκληρωμένα στις προκλήσεις της νέας εποχής (Βλάχου, 2017).  

Όλες οι σχεδιαζόμενες δράσεις αξιοποιούν την παιγνιώδη μάθηση καθώς το παιχνίδι αποτελεί το βασικό εργαλείο εναρμόνισης με τη νέα γνώση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων και στάσεων που κρίνονται σημαντικές για την προσαρμογή στις απαιτήσεις της νέας εποχής. Οι σχεδιαζόμενες παιγνιώδεις δραστηριότητες σύμφωνα με τους Brewster, Ellis, and Girard, (2002) εμπλέκουν τα παιδιά στη δημιουργία φανταστικών κόσμων υποστηρίζοντας το μετασχηματισμό της υπάρχουσας γνώσης, στον πειραματισμό με τις ιδιότητες των συμβόλων και των εργαλείων που χρησιμοποιούν στο παιχνίδι, στον προσδιορισμό πραγματικών και φανταστικών ρόλων και στην έκφραση προσωπικών γνώσεων, συναισθημάτων, φόβων και αποριών που υποκρύπτονται μέσα τους.  

Επιπροσθέτως, η όλη εκπαιδευτική διαδικασία ακολουθεί το πνεύμα της συνεργατικής μάθησης καθώς προάγει την αλληλεπίδραση μεταξύ των μετεχόντων στην εκπαιδευτική πρακτική καλλιεργώντας τον διάλογο, την ανάπτυξη κοινά σχεδιασμένων ενδιαφερόντων μεταξύ των μαθητών/τριών, την ενίσχυση της θετικής στάσης απέναντι στο σχολείο και στις εκπαιδευτικές πρακτικές του και στη δόμηση ουσιαστικών σχέσεων μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών.  

Τέλος, η διαφοροποιημένη μάθηση με επίκεντρο τη σκιαγράφηση των διαφορετικών αναπτυξιακών χαρακτηριστικών των παιδιών, των ξεχωριστών ενδιαφερόντων τους, του ποικίλου κοινωνικο-πολιτισμικού προφίλ και του ατομικού μαθησιακού στυλ τους, αποτελεί κύριο στόχο του παρόντος διδακτικού σεναρίου.     

Στοχευόμενο κοινό (ομάδα-στόχος ή σε ποιους απευθύνεται) Βαθμίδα Εκπαίδευσης

προσχολική

Τάξη

Νηπιαγωγείο

Ηλικιακή ομάδα

Από 4   Έως 6

Εκτιμώμενος χρόνος υλοποίησης σεναρίου (διάρκεια)

μεσαία διάρκεια: από 4 ώρες έως 1 μήνα

Το σενάριο υλοποιείται το τρίτο τρίμηνο του προγραμματισμού, κατά το οποίο τα παιδιά έχουν μάθει να εργάζονται σε ολιγομελείς ομάδες και στην ολομέλεια. Η χρονική διάρκεια της διδακτικής παρέμβασης προσδιορίζεται για 7 μέρες, αλλά το ενδιαφέρον και ο αυξημένος ή μειωμένος βαθμός ανταπόκρισης των παιδιών στις προτεινόμενες εκπαιδευτικές δραστηριότητες και γενικότερα, του θέματος της διερεύνησης μπορεί να επηρεάσει τη χρονική διάρκεια υλοποίησής του.

Ενορχήστρωση τάξης Οργάνωση τάξης / διδασκαλίας

Οργάνωση της διδασκαλίας και απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή 

Φυσικό Περιβάλλον: Αξιοποιούνται τα κέντρα μάθησης της βιβλιοθήκης, του υπολογιστή και του κέντρου παρατήρησης και ανακάλυψης ως πλαίσια για τη διεξαγωγή των προτεινόμενων δραστηριοτήτων. Ο χώρος της συζήτησης αξιοποιείται κατά την έναρξη της κάθε δραστηριότητας για την ανάδειξη του στόχου της, την επεξεργασία του τρόπου οργάνωσης και υλοποίησής της με τα παιδιά, καθώς και την ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, σε επίπεδο δραστηριοτήτων και σε επίπεδο σεναρίου.  

Ψηφιακό Περιβάλλον: Για τις ανάγκες του διδακτικού σεναρίου αξιοποιούνται οι ακόλουθες παράμετροι αναδεικνύοντας την ενσωμάτωση του ψηφιακού περιβάλλοντος στο σχεδιασμό της μαθησιακής διαδικασίας: ηλεκτρονικός υπολογιστής, διαδίκτυο, εκπαιδευτικά λογισμικά (Storyjumper, Google maps, Wheel of names),  Scanner, usb και φωτογραφική μηχανή ή κινητό.   

Εκπαιδευτικό Υλικό: Κατά την ανάπτυξη του σεναρίου χρησιμοποιούνται βιβλία, παραμύθια, αφίσες, εικόνες που δείχνουν λέξεις στην ελληνική και ιταλική γλώσσα που σχετίζονται με το πρωινό γεύμα και τα παιδιά μπορούν να αξιοποιήσουν.   

Ρόλοι μαθητών & εκπαιδευτικών

Ρόλος Μαθητών: Συνεργατικός, συνερευνητικός (σε επίπεδο ομάδας), διερευνητικός και δημιουργικός.

Ο ρόλος του/της εκπαιδευτικού: Ο/Η εκπαιδευτικός εναλλάσσει διαφορετικούς ρόλους κατά την ανάπτυξη του διδακτικού σεναρίου. Συγκεκριμένα κατά την εξέλιξη του μαθησιακού προγράμματος λειτουργεί: α) ως ενορχηστρωτής/τρια της μαθησιακής εμπειρίας, καθώς: (i) καθοδηγεί τα παιδιά στις διαδικασίες που αφορούν στο πέρασμα στα διαφορετικά στάδια της διερευνητικής διαδικασίας, (ii) τα υποβοηθάει ως προς τη χρήση των εργαλείων που είναι απαραίτητα για την υλοποίηση του διδακτικού σεναρίου, και (iii) υποστηρίζει τις προσπάθειες τους να αναγνωρίσουν και να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που προκύπτουν κατά την πραγματοποίηση των δραστηριοτήτων και, β) ως διαμεσολαβητής/τρια και κοινωνικός/ή παιδαγωγός σε σχέση με την επίτευξη της επικοινωνίας μεταξύ των διαφόρων περιβαλλόντων/συστημάτων (οικογένεια, σχολείο) που εμπλέκονται στην υλοποίηση του σεναρίου.  

Απαιτήσεις εφαρμογής σεναρίου Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών

Ως προς τις προαπαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες, τα παιδιά αναμένεται:

Γνώσεις:

• Αναγνώριση λέξεων και φράσεων για τη μετάδοση νοήματος στην ιταλική γλώσσα 

Δεξιότητες:

• Χρήση γλωσσικών κωδίκων σε περισσότερες γλώσσες με σκοπό την επικοινωνία 
• Παραγωγή  προφορικού και γραπτού λόγου για την ικανοποίηση επικοινωνιακών αναγκών 
• Χρήση κατάλληλων εργαλείων και μέσων για δημιουργική έκφραση και αποτελεσματική επικοινωνία νοημάτων 

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή

Η υλικοτεχνική υποδομή που είναι απαραίτητη για την υλοποίηση του σεναρίου είναι:

• Ηλεκτρονικός υπολογιστής

• Σύνδεση στο Διαδίκτυο 

• Εκτυπωτής

• Φωτογραφική μηχανή 

• Κινητό

• Στικάκι

• Χαρτόνια/Μαρκαδόρους

Διδακτικοί στόχοι

Σκοπός σεναρίου  

Το προτεινόμενο διδακτικό σενάριο αξιοποιώντας τη θεματική ενότητα της πολυγλωσσικής επικοινωνίας έχει ως βασικό σκοπό να βοηθήσει τα παιδιά να αξιοποιήσουν βασικά εργαλεία του Θεματικού Πεδίου Παιδί και Επικοινωνία και των εμπλεκόμενων πεδίων, ώστε να αναγνωρίζουν λέξεις, που αφορούν σε άλλες γλώσσες σχετιζόμενες με βασικές λειτουργικές ανάγκες τους (χαιρετισμός, ετοιμασία πρωινού γεύματος) και να εντοπίζουν γραπτούς κώδικες της άγνωστης γλώσσας μέσα από την αποτελεσματική αναζήτηση, σύνθεση, καταγραφή και επικοινωνία πληροφοριών και νοημάτων. 

Πίνακας 2: Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα 

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα	Α΄ Θεματικό Πεδίο: Παιδί και Επικοινωνία – Γλώσσα & Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών
Γνώσεις	να γνωρίζουν τα ψηφιακά εργαλεία που είναι απαραίτητα για να διαχειριστούν και να παρουσιάσουν τις πληροφορίες   να αναγνωρίζουν γράμματα   να επιδίδονται σε πρακτικές ολικής ανάγνωσης  να αναγνωρίζουν το λεξιλόγιο που συναντάται σε προφορικά κείμενα και σε διάφορα επικοινωνιακά πλαίσια  να αναγνωρίζουν λέξεις και φράσεις στη μητρική και στη γλώσσα στόχο που αφορούν σε λειτουργικές ανάγκες  να αναγνωρίζουν γραπτούς κώδικες των δύο  γλωσσών, καθώς και τις μεταξύ τους ομοιότητες και διαφορές
Δεξιότητες	να μετατρέπουν τις πληροφορίες στις ΤΠΕ ώστε να καλύπτονται εκπαιδευτικές και επικοινωνιακές ανάγκες (μετατροπή απλού κειμένου σε ψηφιακό πολυμεσικό/πολυτροπικό κείμενο  να γράφουν, όπως μπορούν, σε άλλες γλώσσες (Ιταλική), χρησιμοποιώντας, ανάλογα με το αναπτυξιακό τους επίπεδο, διάφορους σημειωτικούς τρόπους και είδη γραφής   να αναγνωρίζουν γραπτούς κώδικες άλλων γλωσσών   να διαχειρίζονται την πληροφορία και να κατασκευάζουν/ δημιουργούν με λογισμικό γενικής χρήσης και ειδικό λογισμικό ψηφιακές δημιουργίες, όπως ψηφιακό βιβλίο  να χρησιμοποιούν κώδικες από δύο ή και περισσότερες γλώσσες για να επικοινωνούν  να παράγουν προφορικά διάφορα είδη κειμένων σε διαφορετικές γλώσσες για να ικανοποιήσουν επικοινωνιακές και εκπαιδευτικές ανάγκες  να γράφουν με όποιον  τρόπο μπορούν στη μητρική και στη γλώσσα στόχο, χρησιμοποιώντας ανάλογα με το αναπτυξιακό τους επίπεδο διάφορους σημειωτικούς τρόπους και τρόπους γραφής
Στάσεις	να σέβονται την προσπάθεια εμπλοκής των συμμαθητριών/τριών σε πράξεις γραφής, με όποιον τρόπο γίνεται   να εκτιμούν τη σημασία της γνώσης και χρήσης των γλωσσών στη σύγχρονη πολυπολιτισμική κοινωνία   να εκτιμούν την αξία της ψηφιακής πληροφορίας ως μέσο έκφρασης και ως μέσο επικοινωνίας   να αναπτύσσουν κοινωνικές, επικοινωνιακές και συνεργατικές ικανότητες μέσα από την αξιοποίηση των ΤΠΕ  να εκτιμούν τη σημασία της γνώσης και χρήσης των γλωσσών στη σύγχρονη πολυπολιτισμική κοινωνία  να συμμετέχουν με ευχαρίστηση σε δραστηριότητες ανάγνωσης κειμένων διαφόρων πολιτισμών
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα	Εμπλεκόμενα Θεματικά Πεδία –Παιδί, Εαυτός και Κοινωνία
Γνώσεις	να αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως μία ξεχωριστή οντότητα   να αποκτούν επίγνωση των δυνατοτήτων τους   να ορίζουν τις προϋποθέσεις λειτουργίας της ομάδας   να αναγνωρίζουν τι ξέρουν και τι θέλουν να μάθουν
Δεξιότητες	να διατυπώνουν ερωτήματα για πράγματα που δεν γνωρίζουν  να προτείνουν και να εφαρμόζουν κανόνες και στρατηγικές συνεργασίας  να χρησιμοποιούν κεκτημένες γνώσεις και δεξιότητες για να ανταποκριθούν σε νέες προκλήσεις   να διευκολύνουν την αλληλεπίδραση διατηρώντας την επικοινωνία με βάση τους στόχους και το πλαίσιο της κοινωνικής αλληλεπίδρασης (π.χ. παιχνίδι, εργασία)
Στάσεις	να  επιδιώκουν τη βελτίωση λαμβάνοντας υπόψη με κριτικό τρόπο τις απόψεις των άλλων  να σέβονται τη μοναδικότητα των άλλων   να συνεισφέρουν σε συνεργατικές δραστηριότητες   να επιδεικνύουν επιμονή, προσήλωση στο στόχο και είναι δεκτικά στην ανατροφοδότηση   να απολαμβάνουν να μαθαίνουν
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα	Εμπλεκόμενα Θεματικά Πεδία – Παιδί, Σώμα, Δημιουργία και Έκφραση
Γνώσεις	να αναγνωρίζουν το σώμα, την κίνηση, το πρόσωπο και τη φωνή ως μέσα έκφρασης, επικοινωνίας και δημιουργίας νοημάτων  να αντιλαμβάνονται και να δραματοποιούν ρόλους με θέμα το πρωινό γεύμα
Δεξιότητες	να αντιλαμβάνονται τη μοναδικότητά τους μέσα από τις προτιμήσεις τους  να γνωρίσουν τις  οικογενειακές συνήθειες των συμμαθητών  τους σε σχέση με το πρωινό γεύμα  να  βελτιώνουν προοδευτικά τις ικανότητες αυτοεξυπηρέτησής τους
Στάσεις	να σέβονται τις διαφορετικές προτιμήσεις των συμμαθητών/τριών τους όπως και τις διατροφικές συνήθειές τους   να συμμετέχουν  στην  προετοιμασία του πρωινού γεύματος

Εκτίμηση μαθησιακών ή άλλων δυσκολιών των μαθητών

Κατά την ανάπτυξη του διδακτικού σεναρίου λαμβάνονται υπόψη οι λανθασμένες ή ατελείς γνώσεις των παιδιών. 

α) Εναλλακτικές (πρότερες) γνώσεις: κατά τον σχεδιασμό του σεναρίου λαμβάνονται υπόψη οι ατελείς γνώσεις των μαθητών/τριών σχετικά με τη χρησιμότητα ενός καλού πρωινού γεύματος και το περιεχόμενο αυτού καθώς και η συνειδητοποίηση των διαφορών μεταξύ της μητρικής και ιταλικής γλώσσας.  

β) Πιθανές δυσκολίες της σκέψης τους σχετικά με το θέμα: οι δυσκολίες που υπάρχουν στη σκέψη των παιδιών αφορούν: 1) στην κατανόηση και τη χρήση του σωστού λεξιλογίου αναφορικά με το πρωινό γεύμα και των τροφών που περιλαμβάνονται σε αυτό, β) στη συσχέτιση του ελληνικού λεξιλογίου με αυτό της ιταλικής γλώσσας και, γ) στην ύπαρξη παιδιών με μεταναστευτικό προφίλ καθώς και παιδιού με δυσκολίες στον προφορικό κυρίως, λόγο. 

γ) Ζητήματα στην κοινωνική δομή της τάξης: το σενάριο έχει στόχο την ενδυνάμωση των σχέσεων συνεργασίας και διάδρασης μεταξύ των μαθητών/τριών, μεταξύ μαθητών/τριών και εκπαιδευτικών, στη δυναμική συμμετοχή των γονέων στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην ισχυροποίηση των δεσμών εκπαιδευτικών συμπράξεων με άλλα σχολεία.   

Αντιμετώπιση των πιθανών δυσκολιών: οι αναφερόμενες δυσκολίες σχεδιάζεται να αντιμετωπιστούν με: α) τη χρήση των σωστών γλωσσικών όρων τόσο στα ελληνικά όσο και στα ιταλικά, β) με τη δυνατότητα χρήσης από την πλευρά των μαθητών/τριών διαφόρων σημειωτικών τρόπων για την ανάγνωση και γραφή των πληροφοριών (ζωγραφική, ηχογράφηση, επίδειξη εικόνων κ.ά.), γ) την αξιοποίηση της μητρικής γλώσσας όλων ανεξαιρέτως των παιδιών και, δ) την εμπλοκή των γονέων στην όλη εκπαιδευτική διαδικασία.  

Παιδαγωγική προσέγγιση και στρατηγικές

Διδακτική προσέγγιση  

Για την πραγματοποίηση του διδακτικού σεναρίου αξιοποιούνται βασικές διδακτικές μεθοδολογικές αρχές της διερευνητικής και συνεργατικής μάθησης.

Συγκεκριμένα, τα παιδιά εργάζονται σε ομάδες ώστε: (α) να εμπλακούν σε διαδικασίες διερεύνησης που αφορούν στη διατύπωση ερωτημάτων, στην αναζήτηση, στην καταγραφή, στην επεξεργασία και στην συζήτηση των δεδομένων που έχουν συγκεντρώσει σε σχέση με το θέμα της διερεύνησής τους, και (β) να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό βιβλίο με κινητές καρτέλες.  

Μαθησιακά πλαίσια 

Α. Διερευνήσεις 

Είδος Διερεύνησης: Το συγκεκριμένο διδακτικό σενάριο αποτελεί μέρος του σχεδιασμού μιας θεματικής προσέγγισης 

Τίτλος: «Μαθαίνω ιταλικά για να ξέρω πιο πολλά» 

Β. Άλλα μαθησιακά πλαίσια που αξιοποιούνται:   

Οργανωμένο παιχνίδι: αξιοποιείται κατά την πρώτη φάση της ανάπτυξης του σεναρίου. Συγκεκριμένα, η/ο εκπαιδευτικός πραγματοποιεί με τα παιδιά ένα παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού. Η ανακάλυψη του θησαυρού σε έναν από τους χώρους της τάξης στοχεύει στη αποκάλυψη ηχητικού μηνύματος, το οποίο χρησιμοποιείται για την ανάδυση του θέματος και της ενεργοποίησης των προγενέστερων γνώσεων των παιδιών πάντα σε σχέση με το θέμα του σεναρίου.  

Σχέδιο εργασίας: η δραστηριότητα που πραγματοποιείται στη δεύτερη φάση της ανάπτυξης του σεναρίου θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα σχέδιο εργασίας ανάλογα πάντα με τα ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών, καθώς διαθέτει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που συνδέονται με την εκπαιδευτική μέθοδο του σχεδίου εργασίας, την εργασία των παιδιών σε ομάδες ώστε να πραγματοποιήσουν τις διεργασίες απάντησης κεντρικού ανοιχτού ερωτήματος, τη συνεργασία με άτομα της τοπικής κοινότητας, την υλοποίηση παραγόμενου εκπαιδευτικού υλικού ψηφιακού και μη. 

Καθημερινές και ευκαιριακές καταστάσεις: Σε συγκεκριμένες φάσεις του σεναρίου αξιοποιούνται συνθήκες για συνεργασία με τις οικογένειες που προάγουν την εμπλοκή όλων ανεξαιρέτως, των παιδιών. 

Πίνακας 3:Φάσεις μαθησιακού σχεδιασμού 

Φάσεις Μαθησιακού Σχεδιασμού	Ενδεικτικές Διδακτικές Μέθοδοι, Στρατηγικές, Τεχνικές και Πρακτικές
Α΄ Φάση: Εξοικείωση	Κούκλα, Ηχητικό υλικό, Συζήτηση, Ερωτήσεις, Φωτογραφικό υλικό, Καταιγισμός ιδεών, Διάγραμμα KWLH
Β΄ Φάση: Επισκόπηση	Συζήτηση, Διερεύνηση, Ευρωπαϊκός χάρτης, Αναζήτηση και Σύνθεση πληροφοριών, Google maps, Καταγραφή, Διάγραμμα KWLH
Γ΄ Φάση: Επεξήγηση	Ομαδοσυνεργατική, Σύνθεση πληροφοριών, Οπτικό υλικό, Ψηφιακή δημιουργία κινητών καρτελών, Διάγραμμα KWLH
Δ΄ Φάση: Εμπλουτισμός	Επίλυση προβλήματος, Καταιγισμός ιδεών, Επιτραπέζιο παιχνίδι, ψηφιακός τροχός λέξεων, Καρτέλες, Συζήτηση
Ε΄ Φάση: Εκτίμηση	Συζήτηση, Εικονόλεξο, Τηλεσυνάντηση Σύγκριση αρχικών και τελικών ιδεών, Διάγραμμα KWLH

 

 

 

Εκπαιδευτικοί πόροι

Η επιλογή του Μαθησιακού Αντικειμένου έγινε με βάση το κριτήριο της καταλληλόλητάς του για την ηλικία των παιδιών αλλά και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους στις επιμέρους δραστηριότητες. 

 

 

Αξιολογούμε:

• Ήταν οι στόχοι συμβατοί με τις γνωστικές περιοχές, τις πρότερες γνώσεις και αντιλήψεις και τις ιδιαιτερότητες του τμήματος.

• Τα φύλλα εργασίας ήταν συνεπή σε σχέση με τους στόχους που τέθηκαν;

• Τα λογισμικά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν τα κατάλληλα; Είχαν προστιθέμενη αξία; Είχαν ομοιογένεια με τις υπόλοιπες δραστηριότητες;

• Η ροή δραστηριοτήτων ήταν συνεπής με τη παιδαγωγική και διδακτική προσέγγιση;

Γενικά ελέγχουμε αν όλα τα μέρη του σεναρίου αποτελούν συστατικά ενός ενιαίου συνόλου αν είναι δηλαδή, συνεπή το ένα προς το άλλο.

Είδος αξιολόγησης

Τεχνικές αξιολόγησης:  

Α. Τεχνικές 

Διάγραμμα KWLH: Η χρήση του διαγράμματος στοχεύει στον εντοπισμό των γνώσεων, των αποριών, των δράσεων και των τελικών ενεργειών που έχουν άμεση σχέση με κάθε φάση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Πρόκειται δηλαδή, για μια διδακτική προσέγγιση που δίνει στους/στις μαθητές/τριες τη δυνατότητα να εισέρχονται στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή όλων των  τύπων μάθησης και να συμμετέχουν σε ασκήσεις αυτοαξιολόγησης και ετεροαξιολόγησης.  

Ημερολόγιο παρατήρησης: ο/η εκπαιδευτικός καταγράφει ότι κρίνει σημαντικό από την έρευνα δράσης, τα σχόλια και τη γνωστική ανταπόκριση των μαθητών/τριών στο προς διερεύνηση θέμα.  

Βιβλιογραφία

Brewster, J., Ellis, G. & Girard, D. (2002). The Primary English Teacher's Guide. London: Penguin. 

Βλάχου, Α. (2017). Συνεργατικές πρακτικές εκπαιδευτικών γενικής και ειδικής αγωγής, στο Γελαστοπούλου, Μ. & Μουταβελής, Α. (Επιμ.) Εκπαιδευτικό υλικό για την παράλληλη στήριξη και την ένταξη μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο σχολείο (61-76). Αθήνα: Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.   

Γρίβα, Ε. & Σέμογλου, Κ. (2013). Ξένη Γλώσσα και Παιχνίδι: Κινητικές δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης στην πρωτοσχολική εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη Α.Ε. 

Ηλιοπούλου, Ι. (2016). Αντιλήψεις παιδιών προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας για την ανακύκλωση: έρευνα σε παιδιά του Βόλου. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 5(1), 148-165. https://doi.org/10.12681/hjre.10677.   

Πεντέρη, Ε., Χλαπάνα, Ε., Μέλλιου, Κ., Φιλιππίδη, Α., & Μαρινάτου, Θ. (2021).Οδηγός Νηπιαγωγού-Πυξίδα: Θεωρητικό και Μεθοδολογικό Πλαίσιο. Στο πλαίσιο της Πράξης «Αναβάθμιση των Προγραμμάτων Σπουδών και Δημιουργία Εκπαιδευτικού Υλικού Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης» του ΙΕΠ με MIS 5035542.