Πρωτοτυπία – Καινοτομία

Η καινοτομία του εκπαιδευτικού σεναρίου έγκειται στη χρήση ενός βιβλίου επαυξημένης πραγματικότητας. Το συγκεκριμένο βιβλίο επαυξημένης πραγματικότητας παρουσιάζει τις λειτουργίες του powerpoint  και μέσω της αξιοποίησής του κατά τη φάση της εφόρμησης επιδιώκεται η διέγερση του ενδιαφέροντος και η ανάπτυξη κινήτρων μάθησης. Μάλιστα, μέσω της επαυξημένης πραγματικότητας, προσδίδονται οπτικά και ελκυστικά χαρακτηριστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία και κατά συνέπεια ενισχύεται η κινητοποίηση και η ενεργός εμπλοκή των μαθητών/τριών .

Γνωστικά – διδακτικά προβλήματα

Συνιστά κοινή παραδοχή το γεγονός πως λόγω των αλματωδών και ρηξικέλευθων τεχνολογικών προόδων, οι ΤΠΕ έχουν παγιωθεί και κατακλύσει πολυτρόπως την καθημερινότητα του ανθρώπου. Η εδραίωση των ΤΠΕ πρόκειται για μια συνεχή, μεστή με μέλλον, μεταβολή που επηρεάζει το βιοτικό επίπεδο, την επικοινωνία, την ενημέρωση, όπως και την εκπαίδευση. Αναφορικά με τις νέες τεχνολογίες στην εκπαιδευτική διαδικασία, αυτές αποτελούν τόσο μια δίοδο μετάβασης από τα παραδοσιακά στα σύγχρονα μοντέλα μάθησης, όσο και ένα μέσο προετοιμασίας των μαθητών για την αποδοτική και συνάμα υπεύθυνη και συνειδητή ανταπόκρισή τους στα δεδομένα της σύγχρονης τεχνολογικής- ψηφιακής εποχής. Στο παρόν εκπαιδευτικό σενάριο οι μαθητές έρχονται σε επαφή με τον χειρισμό και την αξιοποίηση των λειτουργιών του powerpoint για την υλοποίηση εργασιών και παράλληλα συνειδητοποιούν πως μπορούν και οι ίδιοι να το χρησιμοποιήσουν στην ευρύτερη, πέρα τη σχολική, ζωή τους.

Παιδαγωγική προσέγγιση και στρατηγικές Παιδαγωγική προσέγγιση

Η βασική προσέγγιση διδασκαλίας είναι η μαθητοκεντρική ανοιχτή διδασκαλία (Σοφός & Kron, 2010). Κατά την εφαρμογή του εκπαιδευτικού σεναρίου, υπήρξε προσπάθεια ώστε οι μαθητές/τριες να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότερο στη διδασκαλία και στις διαδικασίες μάθησης εργαζόμενοι ανά ομάδες των δύο ατόμων διεκπεραιώνοντας τα σχέδια εργασίας που τους ανατέθηκαν, με τον εκπαιδευτικό να αναλαμβάνει το ρόλο του συμβούλου και καθοδηγητή και την επικοινωνία να στηρίζεται μέχρι ένα σημείο στο διάλογο. Σύμφωνα με τους Dos Santos, Punie & Castaño Muñoz (2016) «η ανοιχτή εκπαίδευση μπορεί να ειδωθεί ως ένας τρόπος εκπαίδευσης που αξιοποιεί τις ψηφιακές τεχνολογίες. Στόχος της είναι να διευρύνει την πρόσβαση και τη συμμετοχή όλων των εκπαιδευομένων με την άρση των εμποδίων και καθιστώντας τη μάθηση προσιτή, άφθονη και προσαρμόσιμη για όλους. Ακόμη, προσφέρει πολλαπλούς τρόπους διδασκαλίας και μάθησης, οικοδόμησης και ανταλλαγής γνώσεων» (Χοροζίδης, 2019).

Διδακτικό μοντέλο

Οι κυρίαρχες μορφές διδασκαλίας στο παρόν διδακτικό σενάριο προσανατολίζονται στην κοινή επεξεργασία και στον προβληματισμό και δίνεται έμφαση στη διαδικαστική γνώση, δηλαδή στη διάκριση, κατηγοριοποίηση/ ταξινόμηση εννοιών και στην εφαρμογή κανόνων (Σοφός, 2019:286). Με βάση την ομαδοποίηση των μορφών διδασκαλίας σε οικογένειες σύμφωνα με τους Jank/ Meyer συναντάται η τύπου συζήτησης, η μορφή κατευθυνόμενης συζήτησης στη φάση εισαγωγής/ αφόρμησης και στη φάση ανακεφαλαίωση. Επίσης, στη φάση της εισαγωγής συναντάται και η μορφή διδασκαλίας τύπου υποστηριζόμενης από μέσα. Κατά τη διάρκεια της φάσης της επεξεργασίας εντοπίζεται  η μορφή τύπου επεξεργασίας/ στοιχειοθέτησης. Οι μαθητές καλούνται να μεταφέρουν δεδομένα βάσει συγκεκριμένων ασκήσεων στις διαφάνειες του powerpoint, να επεξεργάζονται κείμενα και εικόνες με τη χρήση των εφέ. Στη φάση της αξιολόγησης εντοπίζεται η μορφή διδασκαλίας τύπου ανατροφοδότησης και τύπου ελέγχου μέσω φύλλων εργασίας και ερωτηματολογίου ανατροφοδότησης.

Διδακτικές στρατηγικές / τεχνικές

Στο παρόν διδακτικό σενάριο αξιοποιήθηκε πληθώρα διδακτικών στρατηγικών/ τεχνικών. Αναλυτικότερα, διατυπώθηκαν ερωτήσεις με σκοπό να διερευνηθούν και να καταγραφούν οι αντιλήψεις των μαθητών αναφορικά με το μαθησιακό αντικείμενο του σεναρίου. Η συζήτηση με ερωτήσεις αξιοποιήθηκε και στην ολοκλήρωση της φάσης της επεξεργασίας. Ως προς της τεχνικές σκηνοθεσίας, έγινε χρήση της επίδειξης του μαθησιακού αντικειμένου έτσι ώστε μέσα από τη διαδικασία της μίμησης οι μαθητές να μάθουν να το χρησιμοποιούν. Σε όλες τις φάσεις εφαρμόστηκε η τεχνική της εργασίας σε ζεύγη ενώ στη φάση της αξιολόγησης συναντάται και η ατομική εργασία.

Στοχευόμενο κοινό (ομάδα-στόχος ή σε ποιους απευθύνεται) Βαθμίδα Εκπαίδευσης

δημοτικό

Τάξη

Δ' Δημοτικού

Ηλικιακή ομάδα

Από 9   Έως 11

Γλώσσα στοχευόμενου κοινού

ελληνικά

Εκτιμώμενος χρόνος υλοποίησης σεναρίου (διάρκεια)

μικρή διάρκεια: έως 3 ώρες

Το σενάριο απαιτεί 2 διδακτικές ώρες

Χώρος υλοποίησης

Εργαστήριο πληροφορικής

Ενορχήστρωση τάξης Οργάνωση τάξης / διδασκαλίας

Ως προς τις κοινωνικές μορφές των τρόπων οργάνωσης της εργασίας, στην παρούσα παρέμβαση, οι μαθητές/τριες θα εργαστούν κυρίως σε ζεύγη (κατά τη διάρκεια της εισαγωγής/ αφόρμησης στη διάρκεια της πρώτης διδακτικής ώρας, στη φάση επεξεργασίας και αξιολόγησης). Επίσης, θα εργαστούν στην ολομέλεια (φάση εισαγωγής/ εφόρμησης στη διάρκεια της δεύτερης διδακτικής ώρας και φάση ολοκλήρωσης/ ανακεφαλαίωσης) και μπορούν και ατομικά (φάση αξιολόγησης).

Ρόλοι μαθητών & εκπαιδευτικών

Στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σενάριο οι μαθητές διαθέτουν πρωταρχικό ρόλο ενώ ο εκπαιδευτικός  λειτουργεί ως σύμβουλος και καθοδηγητής. Αναφορικά με την επικοινωνία που αναπτύσσεται μεταξύ τους, αυτή χαρακτηρίζεται ως συμμετρική

Απαιτήσεις εφαρμογής σεναρίου

Πριν τη διαδικασία εφαρμογής του διδακτικού σεναρίου, επιτακτική κρίνεται η ανάλυση πεδίου για τη διαπίστωση των προϋπάρχουσων, σχετικών με το power point, γνώσεων των μαθητών/τριών.

Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών

Ως προϋπόθεση και  προαπαιτούμενο εμπλοκής των μαθητών στην παρούσα μαθησιακή διδασκαλία κρίνονται οι επαρκείς γνώσεις τους τόσο για τον χειρισμό του υπολογιστή, τη χρήση επεξεργαστή κειμένου.

Για τη διαδικασία συλλογής δεδομένων που αφορούν τις αντιλήψεις, τις γνώσεις, τις ικανότητες και τις απόψεις που έχουν διαμορφώσει οι μαθητές στο τμήμα εφαρμογής του σεναρίου για το power point  εφαρμόστηκαν οι εξής μέθοδοι. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε ημιδομημένη συνέντευξη προς τον εκπαιδευτικό του μαθήματος της πληροφορικής. Από αυτή προέκυψε πως οι μαθητές δεν  είχαν έρθει σε επαφή με το πρόγραμμα power point  κατά τη διάρκεια των προηγούμενων χρόνων φοίτησης τους. Στη συνέχεια διερεύνησης της προϋπάρχουσας γνώσης των μαθητών, πραγματοποιήθηκε  στους μαθητές σύντομη συνέντευξη με τους μαθητές και το περιεχόμενο της αφορούσε το βαθμό δεξιότητας χειρισμού ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή και το εάν οι μαθητές γνωρίζουν το πρόγραμμα powerpoint και συγκεκριμένες επιλογές αυτού. Οι απαντήσεις των μαθητών ανέδειξαν πως αν και δεν  γνωρίζουν την ύπαρξη του powerpoint , κανείς τους δεν γνωρίζει τις δυνατότητές του καθώς είτε δεν τις ξέρουν, είτε τις έχουν παρερμηνεύσει

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή

Αναφορικά με τις δομικές και υλικοτεχνικές ανάγκες του παρόντος εκπαιδευτικού σεναρίου, κρίνεται αναγκαία η υλοποίηση της διδασκαλίας στο εργαστήριο πληροφορικής, έχοντας ως βασικό εξοπλισμό τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τον βιντεοπροβολέα, που αξιοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του σεναρίου. Στη φάση της αφόρμησης  ο  εκπαιδευτικός μέσω παρουσίασης αφηγείται την ιστορία της μέλισσας και εντάσσει τους μαθητές στον κόσμο του powerpoint (ορισμός).  Ο εκπαιδευτικός μέσω της παρουσίασης δείχνει τις βασικές λειτουργίες του power point. Κατά τη διάρκεια της φάσης επεξεργασίας/ αξιολόγησης , χρησιμοποιούνται φύλλα εργασίας, ενώ για τις δραστηριότητες των φύλλων εργασίας απαραίτητο είναι το λογισμικό γενικής χρήσης του powerpoint.

Απαιτούμενη προετοιμασία

Ως μια επικουρική ενέργεια για την εύρυθμη ροή της διδασκαλίας κρίνεται η εξασφάλιση πρόσβασης στο εργαστήριο της πληροφορικής σε νωρίτερο χρόνο προκειμένου να προετοιμαστεί ο χώρος διδασκαλίας( εργαστήριο) κατάλληλα , να συνδεθούν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και να γίνει προεργασία για την οργάνωση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων.

Διδακτικοί στόχοι Γενικός/οί στόχος/οι

Nα εξοικειωθούν οι μαθητές με τις λειτουργίες που παρέχει το λογισμικό του Power point, ώστε να μεταφέρουν και να παρουσιάζουν σωστά τις πληροφορίες για ένα συγκεκριμένο θέμα

Επίπεδο προσέγγισης μιντιακού στόχου

Στην διδακτική παρέμβαση , στην οποία οι μαθητές/τριες γνωρίζουν τις λειτουργίες του λογισμικού του Powerpoint , η επεξεργασία γίνεται με την εκμάθηση δεξιοτήτων χρήσης (skills), άρα προτάσσεται το τεχνικό / εργαλειακό ενδιαφέρον (Σοφός, 2016:216)

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα

1. Οι μαθητές να αναγνωρίζουν τις βασικές λειτουργίες του power point  ( εισαγωγή εικόνων και βίντεο, κειμένου,διαφανειών ).
2. Οι μαθητές να γνωρίσουν τις δευτερεύουσες λειτουργίες του power point ( κινήσεις και μορφοποίηση γραμματοσειράς).
3. Οι μαθητές να μάθουν να εισάγουν κείμενο και εικόνες με μεταβάσεις και κινήσεις στο power point

Γνώσεις

Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση:

1. Να αναγνωρίζουν τις δυνατότητες που παρέχουν οι λειτουργίες του Powerpoint.

2. Να γνωρίζουν τις δυνατότητες που παρέχει το υπολογιστικό φύλλο Powerpoint για την αναπαράσταση κειμένων και εικόνων σε διαφάνειες.

Δεξιότητες

Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση:

1.Να δημιουργούν διαφάνειες στο Powerpoint.

2.Να χρησιμοποιούν τα εργαλεία του Powerpoint .

3.Να εισάγουν κείμενα και εικόνες.

4.Να χρησιμοποιούν εφέ και κινήσεις.

5.Να αξιοποιούν τις πληροφορίες που τους δίνονται από τους/τις εκπαιδευτικούς στις διαφάνειες του Powerpoint.

Στάσεις, συμπεριφορές, αξίες

Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση:

1.Να παρουσιάζουν τα αποτελέσματα που απορρέουν από τις ομαδικές δραστηριότητες στις οποίες συμμετείχαν.

2.Να συνεργάζονται αρμονικά με το μέλος της ομάδας τους.

Εκτίμηση μαθησιακών ή άλλων δυσκολιών των μαθητών

Αν και το παιδαγωγικό κλίμα της τάξης ευνοεί την ομαδοσυνεργατική εργασία των μαθητών μιας και οι μαθητές έχουν εξοικειωθεί με αυτήν στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, έχει παρατηρηθεί ότι η εργασία σε ομάδες μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε άνιση κατανομή της δυναμικής των ομάδων με αποτέλεσμα να υπάρξει άνιση σύγκριση στο αποτέλεσμα της συνεργασίας τους.

Ροή εφαρμογής – Πορεία διδασκαλίας

Η πορεία της παρούσας διδασκαλίας ακολουθεί την πορεία διδασκαλίας του H. Meyer  που αποτελείται από την φάση εισαγωγής, επεξεργασίας και ολοκλήρωσης (Σοφός, 2019:289).

Στην φάση της εισαγωγής γίνεται η αφόρμηση και η κινητοποίηση του ενδιαφέροντος των μαθητών/τριών μέσω παρουσίασης όπου αφηγείται την ιστορία της μέλισσας και εντάσσει τους μαθητές στον κόσμο του PowerPoint.  Ύστερα ακολουθεί η φάση κατά την οποία οι μαθητές/ τριες επεξεργάζονται το θέμα με φύλλα εργασίας και αναπτύσσουν και εξασκούν τις δεξιότητες τους πάνω στις λειτουργίες του PowerPoint. Τέλος, η ολοκλήρωση της πορείας της διδασκαλίας πραγματοποιείται με τη φάση της ολοκλήρωσης, στη διάρκεια της οποίας πραγματοποιείται η ανακεφαλαίωση, η ανατροφοδότηση και η αξιολόγηση.

1. Άλλαξε κάτι από το σχεδιασμό του μαθήματος;                                                                                                                  Οι δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν με τη προκαθορισμένη σειρά αλλά έγινε διαφορετική κατανομή χρόνου καθώς χρειάστηκε περισσότερος χρόνος η εφαρμογή των λειτουργιών από τους μαθητές έπειτα από την παρουσίαση του εκπαιδευτικού. Επιπλέον λόγω έλλειψης χρόνου δεν ήταν δυνατόν να υλοποιηθεί η δραστηριότητα αξιολόγησης, όπου οι μαθητές απαντούσαν τις ερωτήσεις ενός ερωτηματολογίου
2. Υπήρξε κάποιο υλικοτεχνικό πρόβλημα;                                                                                                                          Κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας διαπιστώθηκε πρόβλημα στη λειτουργία του κύριου υπολογιστή , με τον οποίο γινόταν ενδεικτική παρουσίαση των λειτουργιών του powerpoint.
3. Τι θα αλλάζατε αν διδάσκατε στους ίδιους μαθητές το ίδιο μάθημα;                                                                              Καθώς δεν υπολογίσαμε σωστά τον ακριβή χρόνο που θα χρειαστεί η εμβάθυνση στις λειτουργίες του powerpoint , αν επαναλαμβάναμε το μάθημα θα είχαμε προετοιμάσει καλύτερα την διεκπεραίωση των δραστηριοτήτων ώστε να αξιοποιήσουμε λιγότερο χρόνο στη θεωρία των λειτουργιών και περισσότερο στην

Είδος αξιολόγησης

Το είδος της αξιολόγησης που εμπίπτει στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σενάριο είναι η διαμορφωτική ή συνεχής αξιολόγηση. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για ένα είδος αξιολόγησης το οποίο λαμβάνει χώρα κατά τη διαδικασία της εφαρμογής του σεναρίου και λειτουργεί ανατροφοδοτικά. Το πλεονέκτημα αυτού του είδους αξιολόγησης είναι το γεγονός ότι ανιχνεύοντας πιθανές  αδυναμίες των μαθητών ενώ στη συνέχεια τους οδηγεί στην αυτορρύθμιση και την αυτοαξιολόγηση. Δραστηριότητες με λειτουργικό χαρακτήρα διαμορφωτικής αξιολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν στο παρόν εκπαιδευτικό σενάριο είναι ερωτήσεις αξιολόγησης (κλειστού τύπου) με σκοπό να διερευνηθούν οι πρότερες γνώσεις που διαθέτουν οι μαθητές για το μαθησιακό αντικείμενο με το οποίο ασχολείται το σενάριο διδασκαλίας, δραστηριότητες επίλυσης προβλημάτων όπου υλοποιούνταν κατά τη διάρκεια του σεναρίου.

Εργαλείο/α αξιολόγησης

Τα εργαλεία αξιολόγησης που χρησιμοποιούνται στο παρόν εκπαιδευτικό σενάριο είναι ένα ερωτηματολόγιο, φύλλο εργασίας, καθώς και ηλεκτρονικές δραστηριότητες. Καθώς το είδος αξιολόγησης που χρησιμοποιείται είναι η διαμορφωτική σειρά που ακολουθήθηκε είναι η εξής: το ερωτηματολόγιο με τις ερωτήσεις κλειστού τύπου χρησιμοποιείται στο τέλος της διδασκαλίας με σκοπό να διερευνηθεί τι γνωρίζουν οι μαθητές για το συγκεκριμένο μαθησιακό αντικείμενο. Στη πορεία της διδασκαλίας χρησιμοποιούνται τα φύλλα εργασίας όπου η κάθε δραστηριότητα αντιστοιχεί σε ένα μαθησιακό στόχο. Για τη συνολική αξιολόγηση των προσδοκώμενων μαθησιακών στόχων χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο powerpoint.

Επεκτασιμότητα

Ως επέκταση θα περάσουμε στην ολοκληρωμένη παρουσίαση. Πιο συγκεκριμένα, στην δημιουργία ενός powerpoint κάποιο θέμα επιλογής από τα ίδια τα παιδιά.

Βιβλιογραφία

• Ρεκαλίδου, Καραδημητρίου, & Μουμουλίδου, (2014). Εφαρμογή του Lesson Study με φοιτητές. Συνεργασία, αναστοχασμός και ανατροφοδότηση. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 1(2), 5-28. Ανακτήθηκε 11/02/2022, από: https://doi.org/10.12681/hjre.8935
• Σοφός, Α. (2019). Σχεδιάζοντας σενάρια διδασκαλίας για την πρακτική άσκηση των φοιτητών (3η εκδ.) . Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.
• ΥΠΑΙΘ. (2019). Οδηγίες για τη διαχείριση της ύλης για το μάθημα «Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.)» στο Δημοτικό σχολείο. Αθήνα: ΥΠΑΙΘ.

Επιπλέον ψηφιακό περιεχόμενο και εργαλεία

Σχολικό εγχειρίδιο: Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ POWERPOINT

Link:   https://app.bookcreator.com/read/library/-Mo_5eJSZh1gWFRyk6LG/VBYZCMHX51OVHBv1kL302vpbnUH2/YTlMZOPbSmuRKmsH2aEK7A/Rck9huztRtG2r-LSL6XdyQ