Σκεπτικό του σεναρίου / Αιτιολόγηση των επιλογών

Η διατροφή είναι ένα θέμα που μας αφορά όλους. Η πρώιμη παρέμβαση για την καλλιέργεια διατροφικών συνηθειών μπορεί να συμβάλλει στην έγκαιρη διαμόρφωση αρχών διατροφικού εγγραμματισμού στα παιδιά. Η κατάκτηση των γνώσεων που σχετίζονται με τη Μεσογειακή Διατροφή και η εφαρμογή τους στην καθημερινότητα μπορεί να βελτιώσει το επίπεδο ζωής και ευεξίας των μαθητών. Δεν αρκεί μόνο η κατανάλωση τροφίμων από τις βάσεις της πυραμίδας: σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η δημιουργία ισορροπημένων γευμάτων, αλλά και η ισορροπημένη συχνότητα κατανάλωσης των γευμάτων αυτών.

Πρωτοτυπία – Καινοτομία

Η πρωτοτυπία του σεναρίου έγκειται στην αξιοποίηση της θεωρίας και της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής ως εργαλείου μάθησης, προκειμένου οι μαθητές να αναπτύξουν γνώσεις, στάσεις, δεξιότητες διατροφικού εγγραμματισμού. Μέσα από ποικίλες δραστηριότητες, τα παιδιά σε ομαδικό επίπεδο λειτουργούν ως μικροί ερευνητές, συλλέγουν και συνθέτουν πληροφορίες, συμμετέχουν σε δραματοποιήσεις και παιχνίδια ρόλων υποδυόμενοι γεύματα, συγκροτούν επιχειρήματα από αποδεικτικά στοιχεία, εφαρμόζουν τη θεωρία της Μεσογειακής Διατροφής, αναλύουν και βελτιώνουν γεύματα, μαθαίνουν να διακρίνουν τροφές που φαίνονται υγιεινές αλλά δεν είναι, ασκούν κριτική, αναπτύσσουν κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες. 

Προστιθέμενη αξία

Το σενάριο δε βασίζεται μόνο στην απλή γνώση της κατηγοριοποίησης τροφίμων σε διατροφικές ομάδες. Επιχειρείται η βαθύτερη και κριτική κατανόηση και εφαρμογή στην καθημερινή ζωή. Μετατοπίζονται οι διδακτικοί στόχοι από την ανάκληση σε δυνατότητες σύνθεσης και αξιολόγησης. Στο παρόν σενάριο συνδυάζεται η η θεωρία με ρεαλιστικά καθημερινά γεύματα: τα παιδιά καλούνται αν βρουν διατροφικές παγίδες, να κρίνουν διατροφικές επιλογές και να προτείνουν τρόπους βελτίωσης.

Γνωστικά – διδακτικά προβλήματα

Τα παιδιά νομίζουν ότι αν ένα γεύμα βρίσκεται στη βάση της πυραμίδας της μεσογειακής διατροφής, μπορεί να καταναλώνεται με μεγάλη συχνότητα και χωρίς να ανήκει σε ευρύτερο συγκεκριμένο γεύμα (π.χ. ψωμί). Τα παιδιά, επίσης, δυσκολεύονται να διαχωρίσουν αν ένα γεύμα είναι υγιεινό ή αν απλά φαίνεται υγιεινό (παγωτό φράουλα). Επίσης, δε γίνεται διαχωρισμός της υγιεινής και της ισορροπημένης διατροφής. Τα παιδιά δε δίνουν σημασία στη συχνότητα κατανάλωσης, εστιάζουν στην ομάδα τροφίμου. 

Παιδαγωγική προσέγγιση και στρατηγικές

Το σενάριο υιοθετεί μία μαθητοκεντρική και διερευνητική παιδαγωγική προσέγγιση μέσα από συνεργατικές, βιωματικές και  δημιουργικές δραστηριότητες.  Οι εκπαιδευτικοί έχουν καταλυτικό και διευκολυντικό ρόλο, υποστηρίζοντας τους μαθητές στην επιτυχή ολοκλήρωση στην επίτευξη δραστηριοτήτων του σεναρίου. Οι μαθητές πρέπει να λειτουργήσουν συνεργατικά και να συμμετάσχουν ενεργά. Αξιοποιούνται ποικίλες στρατηγικές διδασκαλίας όπως καταιγισμός ιδεών, η έρευνα σε λεξικά, η ομαδική δημιουργία και σύνθεση γνώσεων, η δραματοποίηση, το παιχνίδι ρόλων, η τεχνική 4 γωνιών, η προτεινόμενη διδακτική τεχνική << Debate 4 Γωνιών: Υποδύομαι το Επιχείρημά μου>>, η ανάλυση γευμάτων και τροφικών επιλογών, η κριτική σύγκριση τροφών, η αξιολόγηση και ο αναστοχασμός μέσα από πίνακες και ερωτηματολόγια.

Παιδαγωγική προσέγγιση

Το σενάριο υιοθετεί μια μαθητοκεντρική και διερευνητική προσέγγιση. Υπάρχουν έντονα στοιχεία κριτικής, συνεργατικής, εποικοδομητικής, βιωματικής και προσανατολισμένης στη δράση διδασκαλίας.

Διδακτικό μοντέλο

Η θεωρία μάθησης στην οποία βασίζεται το σενάριο είναι η κοινωνική πολιτισμική οικοδόμηση της γνώσης.

Διδακτικές στρατηγικές / τεχνικές

Βιωματική μάθηση, διερευνητική προσέγγιση, καθοδηγούμενη ανακάλυψη, επίλυση προβλήματος, καταιγισμός ιδεών, τεχνική 4 γωνιών, παιχνίδι ρόλων,  Debate 4 Γωνιών: Υποδύομαι το Επιχείρημά μου, κριτική αμφισβήτηση και συζήτηση, αυτοαξιολόγηση, αναστοχασμός, δημιουργική έκφραση μέσω ζωγραφικής.

Στοχευόμενο κοινό (ομάδα-στόχος ή σε ποιους απευθύνεται)

μαθητές Δ' τάξης δημοτικού σχολείου

Βαθμίδα Εκπαίδευσης

δημοτικό

Τάξη

Δ' Δημοτικού

Ηλικιακή ομάδα

Από 9   Έως 10

Γλώσσα στοχευόμενου κοινού

ελληνικά

Εκτιμώμενος χρόνος υλοποίησης σεναρίου (διάρκεια)

μεσαία διάρκεια: από 4 ώρες έως 1 μήνα

Χώρος υλοποίησης

σχολική τάξη

Ενορχήστρωση τάξης

• μαθητές: ομαδοσυνεργατικό πλαίσιο,
• εκπαιδευτικός: διευκολυντής, διαμεσολαβητής,
• διδασκαλία: κριτικές και βιωματικές προσεγγίσεις,
• χώρος της τάξης: ευέλικτος, οι μαθητές μπορούν να μετακινούνται

Οργάνωση τάξης / διδασκαλίας

Η οργάνωση της τάξης βασίζεται στη βιωματική και στη συνεργατική μάθηση. Προτείνεται η διάταξη ζεύγους θρανίων, ώστε να συνεργαστούν οι μαθητές σε ομάδες και να αναλάβουν από κοινού την επίτευξη των δραστηριοτήτων. Ο/η εκπαιδευτικός προσφέρει οδηγίες και βοήθεια σε κάθε ομάδα, καθοδηγώντας και υποστηρίζοντας τη μαθησιακή διαδικασία.

Ρόλοι μαθητών & εκπαιδευτικών

Οι μαθητές αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο ως μικροί ερευνητές, συνεργάζονται σε ομάδες και συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες, όπως η διδακτική τεχνική Debate 4 Γωνιών: Υποδύομαι το Επιχείρημά μου, η διαδικασία προσωποποίησης και δραματοποίησης, η κριτική σύγκριση τροφίμων και η ανάλυση γευμάτων. Οι μαθητές πρέπει να συνεργάζονται και να βοηθούν ο ένας τον άλλον, όπως επιδιώκεται και στα πλαίσια της Ζώνης Επικείμενης Ανάπτυξης. Κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων ο/η εκπαιδευτικός  λειτουργεί ως εμψυχωτής, συνεργάτης και συντονιστής, καθοδηγώντας και υποστηρίζοντας τη μάθηση, προσφέροντας νοητικά στηρίγματα, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή και την ανταλλαγή απόψεων από όλους τους μαθητές, με σκοπό να μεταβούν οι μαθητές και οι μαθήτριες στο επίπεδο Δυνητικής τους Ανάπτυξης.

Απαιτήσεις εφαρμογής σεναρίου

Όσον αφορά τις προϋπάρχουσες γνώσεις μαθητών, προτείνεται να έχει προηγηθεί μία ώρα διδασκαλίας με την κατηγοριοποίηση τροφίμων από την πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής. Βοηθητικά υλικά μπορεί να είναι η πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής σε εκτυπωμένη μορφή (μία φωτοτυπία για κάθε ομάδα), ένα ετυμολογικό λεξικό για κάθε ομάδα, Α3 χαρτόνι για κάθε ομάδα, καλαθάκια, διαφόρων ειδών τρόφιμα σε μορφή πλαστικών παιχνιδιών ή ζωγραφισμένα σε χαρτόνια/ πραγματικές συσκευασίες τροφίμων/ εκτυπωμένες φωτογραφίες, κόλες Α4.

Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών

Προτείνεται να έχει προηγηθεί μία διδασκαλία με θέμα την κατηγοριοποίηση τροφίμων από την πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής, ώστε οι μαθητές να έχουν βασικές γνώσεις για τη διατροφή, τις διατροφικές ομάδες, την υγιεινή διατροφή. Προτείνεται, επίσης, να έχουν εμπειρίες συνεργατικών και ομαδικών δραστηριοτήτων, να έχουν εξασκηθεί στην επαρκή επικοινωνία και έκφραση, τόσο στο γραπτό, όσο και στον προφορικό λόγο, μέσω του μαθήματος της Γλώσσας.

Απαιτούμενα βοηθητικά υλικά και εργαλεία

παράδοση των φύλλων εργασίας στους μαθητές

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή

σχολική τάξη της οποίας η διάταξη των θρανίων είναι σε ζεύγη.

Απαιτούμενη προετοιμασία

προετοιμασία σχολικής τάξης με προτζέκτορα: πρόσβαση στο διαδίκτυο

Σε περίπτωση που δε διατίθεται σχολική τάξη με προτζέκτορα, για τη διαδικασία διερεύνησης των μαθητών σε ψηφιακό υλικό, προτείνεται να γίνει χρήση του εργαστηρίου πληροφορικής.

Στόχοι και προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα του πραόντος εκπαιδευτικού σεναρίου είναι:

• κατανόηση της θεωρίας και τηε δομής της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής, 
• ερμηνεία και εφαρμογή της μεσογειακής διατροφής μέσα από την πρακτική εφαρμογή παραδειγμάτων,
• η ανάπτυξη της πρακτικής συμμετοχής σε επιχειρήματα από αποδεικτικά στοιχεία
• η κατανόηση των χαρακτηριστικών της μεσογειακής διατροφής
• η αναγνώριση της αξίας του συνδυασμού υγιεινών και ισορροπημένων τροφίμων,
• η ενίσχυση δημιουργικής και κριτικής σκέψης
•  η ερμηνεία και διαπίστωση της σχέσης μεσογειακής διατροφής και υγείας, η καλλιέργεια της πρακτικής ανάπτυξης μοντέλου της μεσογειακής διατροφής,
• η υιοθέτηση στρατηγικών για την προώθηση υγιεινών και ισορροπημένων διατροφικών συνηθειών,
•  η συγκριτική ικανότητα γευμάτων,
• η καλλιέργεια διατροφικού εγγραμματισμού

Διδακτικοί στόχοι

Οι μαθητές και μαθήτριες επιδιώκεται να:

• κατανοούν τη δομή της πυραμίδας της μεσογειακής διατροφής
• αναλύουν καθημερινά γεύματα
• προτείνουν τρόπους εμπλουτισμού γευμάτων ως προς τους άξομες της συχνότητας κατανάλωσης, ποσότητας κατανάλωσης και ισορροπίας
• συνεργαστούν ομαδικά, να συγκροτήσουν επιχειρήματα από αποδεικτικά στοιχεία
• διακρίνουν υγιεινές διατροφές από αυτές που φαίνεται ότι είναι, αλλά δεν είναι
• εκφράζουν δημιουργικά στο χαρτί τις ιδέες τους 
• αποκτήσουν ηθικό διατροφικό κώδικα

Γενικός/οί στόχος/οι

• υιοθέτηση αρχών και αξιών διατροφικού εγγραμματισμού βασισμένου στη Μεσογειακή Διατροφή
• αναγνώριση υγιεινών και ισορροπημένων γευμάτων από τα μη υγιεινά και ισορροπημένα
• εντοπισμός διατροφικών κινδύνων στα μέσα μαζικής ενημέρωσης
• υιοθέτηση υγιεινού και ισορροπημένου τρόπου ζωής στην καθημερινότητα

Ταξινομία διδακτικών στόχων

αναθεωρημένη Bloom

Διατύπωση διδακτικών στόχων

• κατανόηση της θεωρίας και της δομής της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής, 
• ερμηνεία και εφαρμογή της μεσογειακής διατροφής μέσα από την πρακτική εφαρμογή παραδειγμάτων,
• περιγραφή των χαρακτηριστικών της μεσογειακής διατροφής
• αιτιολόγηση, υποστήριξη της αξίας του συνδυασμού υγιεινών και ισορροπημένων τροφίμων,
• σύνθεση και δημιουργία ζωγραφιών βασισμένες στη Μεσογειακή Διατροφή
• υποστήριξη, επιχειρηματολογία, ερμηνεία  της σχέσης μεσογειακής διατροφής και υγείας,
• αιτιολόγηση, υποστήριξη στρατηγικών για την προώθηση υγιεινών και ισορροπημένων διατροφικών συνηθειών,
• σύγκριση γευμάτων,
• ερμηνεία και εφαρμογή της μεσογειακής διατροφής μέσα από την πρακτική εφαρμογή παραδειγμάτων,
• αναγνώριση και αξιολόγηση της αξίας του συνδυασμού υγιεινών και ισορροπημένων τροφίμων,
• ερμηνεία και διαπίστωση της σχέσης μεσογειακής διατροφής και υγείας

Ειδικοί διδακτικοί στόχοι (κατά Bloom) Ως προς γνωστικό τομέα

• κατανόηση της θεωρίας και της δομής της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής, 
• ερμηνεία και εφαρμογή της μεσογειακής διατροφής μέσα από την πρακτική εφαρμογή παραδειγμάτων,
• περιγραφή των χαρακτηριστικών της μεσογειακής διατροφής
• αιτιολόγηση, υποστήριξη της αξίας του συνδυασμού υγιεινών και ισορροπημένων τροφίμων,
• σύνθεση και δημιουργία ζωγραφιών βασισμένες στη Μεσογειακή Διατροφή
• υποστήριξη, επιχειρηματολογία, ερμηνεία  της σχέσης μεσογειακής διατροφής και υγείας,
• αιτιολόγηση, υποστήριξη στρατηγικών για την προώθηση υγιεινών και ισορροπημένων διατροφικών συνηθειών,
• σύγκριση γευμάτων,
• συσχέτιση τήρησης των κανόνων της μεσογειακής διατροφής με την καλή φυσιολογία 
• ερμηνεία και εφαρμογή της μεσογειακής διατροφής μέσα από την πρακτική εφαρμογή παραδειγμάτων,
• αναγνώριση και αξιολόγηση της αξίας του συνδυασμού υγιεινών και ισορροπημένων τροφίμων,
• ερμηνεία και διαπίστωση της σχέσης μεσογειακής διατροφής και υγείας

Ως προς συναισθηματικό τομέα

• αμφισβήτηση ήδη υπαρχουσών διατροφικών συνηθειών
• αμφισβήτηση πληρότητας γευμάτων
• αποδοχή και υιοθέτηση υγιεινών στάσεων ζωής βασισμένες στη Μεσογειακή Διατροφή
• αντίκρουση επιχειρημάτων για την κατανάλωση μη υγιενιών τροφίμων
• συγκρότηση επιχειρημάτων για την απόδειξη συχνότητα και ποσότητα κατανάλωσης υγιεινών τροφίμων: πειθώ
• υποκίνηση συμμαθητών για υιοθέτηση αρχών μεσογειακής διατροφής
• δημιουργία προτιμήσεων σε υγιεινά και ισορροπημένα γεύματα βασισμένα στη μεσογειακή διατροφή

Ως προς ψυχοκινητικό τομέα

• σύνθεση ορισμού για τη μεσογειακή διατροφή,
• κατασκευή ζωγραφιάς ενός γεύματος που φαίνεται υγιεινού αλλά δεν είναι
• παρουσίαση ζωγραφιών στην ολομέλεια της τάξης
• παρουσίαση επιχειρημάτων σε όλες τις ομάδες της τάξης
• συμμετοχή σε επιχειρήματα από αποδεικτικά στοιχεία
• συνεργασία μαθητών και μαθητριών στα πλαίσια ομάδων και συνεργατικής μάθησης

 

 

Επίπεδο προσέγγισης μιντιακού στόχου

Εννοιοκεντρική Προσέγγιση: η διαδικασία διερεύνησης άθρων στο διαδίκτυο στοχεύει στην κατανόηση εννοιών που σχετίζονται με τη διατροφή, τη Μεσογειακή διατροφή, τη συσχέτιση διατροφής - υγείας και το διατροφικό εγγραμματισμό

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα Γνώσεις

• θεωρία και  δομή της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής, 
• μεσογειακή διατροφή και πρακτική εφαρμογή παραδειγμάτων,
• χαρακτηριστικά της μεσογειακής διατροφής
• αξία του συνδυασμού υγιεινών και ισορροπημένων τροφίμων,
• σχέση μεσογειακής διατροφής και υγείας,
• στρατηγικές για την προώθηση υγιεινών και ισορροπημένων διατροφικών συνηθειών,
• κανόνες της μεσογειακής διατροφής σε συνδυασμό με την καλή φυσιολογία ως μέσα υγιεινής ζωής
• αξία συνδυασμού υγιεινών και ισορροπημένων τροφίμων,
•  σχέση μεσογειακής διατροφής και υγείας

Δεξιότητες

• ερμηνεία πυραμίδας μεσογειακής διατροφής με παραδείγματα
• χρήση πυραμίδας Μεσογειακής Διατροφής ως εργαλείο μάθησης
• εφαρμογή θεωρητικών γνώσεων Μεσογειακής Διατροφής με καθημερινά πρακτικά παραδείγματα
• ανάλυση και κρίση γευμάτων ως προς τους άξονες της συχνότητας, ποσότητας κατανάλωσης και της ισορροπίας
• διόρθωση, τροποποίηση και μετατροπή μη ολοκληρωμένων και ισορροπημένων γευμάτων
• παραγωγή, σχεδίαση, κατασκευή ζωγραφιών για την εφαρμογή γνώσεων της Μεσογειακής Διατροφής
• παραγωγή επιχειρημάτων βασισμένων σε αποδεικτικά στοιχεία για τη συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων βάσει της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής

 

 

Στάσεις, συμπεριφορές, αξίες

• αναθεώρηση διατροφικών συνηθειών
• εξέταση πληρότητας γευμάτων στην καθημερινότητα
• απόκτηση υγιεινών στάσεων ζωής βασισμένες στη Μεσογειακή Διατροφή
• μη κατανάλωση μη υγιενιών τροφίμων
• συνεκτίμηση της συχνότητας και της ποσότητα κατανάλωσης υγιεινών τροφίμων
• υιοθέτηση αρχών διατροφικού εγγραμματισμού μεσογειακής διατροφής
• προτιμήσεις σε υγιεινά και ισορροπημένα γεύματα βασισμένα στη μεσογειακή διατροφή
• εύρεση και εντοπισμός φαγητών που φαίνονται υγιεινά αλλά δεν είναι
• η συνεργασία και η επικοινωνία σε ομάδες ως μέσα για ολοκλήρωση στόχων

Σχέση / Σύνδεση με Προγράμματα Σπουδών

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Μελέτη Περιβάλλοντος, αναφορικά με τη διδακτική πλαισίωση και το σχεδιασμό μάθησης, κρίνεται αναγκαίο οι μαθητές και μαθήτριες να εμπλακούν σεπρακτικές της επιστημονικής έρευνας. Στο παρόν διδακτικό σενάριο επιδιώκεται:

• η συμμετοχή σε επιχειρήματα από αποδεικτικά στοιχεία: συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων γευμάτων με βάση τη Μεσογειακή Διατροφή, αντίκρουση επιχειρημάτων σε περίπτωση ακρόασης 
• η ανάπτυξη και χρήση του μοντέλου της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής
• η ανάλυση και η ερμηνεία δεδομένων- γευμάτων
• η συγκρότηση εξηγήσεων και επιχειρημάτων για τη συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων, την ισορροπία γευμάτων, τροφών και τη ποσότητα κατανάλωσης
• η εμπλοκή σε επιχειρήματα με αποδείξεις για τη συχνότητα κατανάλωσης των τροφίμων που αντιπροσωπεύουν οι μαθητές σε παιχνίδι ρόλων
• η αξιολόγηση της πληροφορίας και συγκεκριμένα των διατροφικών επιλογών

Επιπλέον, επιδιώκεται η ανάπτυξη βασικών και ουσιωδών σχέσεων σχετικά με τη Μεσογειακή διατροφή, την ενεργή συμμετοχή και συνεργασία των μαθητών μέσα από δημιουργικές, βιωματικές δραστηριότητες, ώστε να αναπτύξουν κριτικές ικανότητες πολιτών με δεξιότητες, στάσεις και αξίες διατροφικού εγγραματισμού.

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών είναι ιδιαίτερα σημαντική η ομαδοσυνεργατική μάθηση και η βιωματική μάθηση, η επίτευξη των οποίων επιτυγχάνεται μέσα από δραστηριότητες του σεναρίου που εμπλέκουν τους μαθητές ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία, λαμβάνοντας δράση μέσα από τη συζήτηση και την ενεργή επικοινωνία. Επίσης, σημαντικός σκοπός του Προγράμματος Σπουδών είναι η αξιοποίηση μεταγνωστικών στρατηγικών και ο αναστοχασμός. Ο σκοπός αυτός συνάδει με τις δραστηριότητες αναστοχασμού για την αξιολόγηση γευμάτων, τροφίμων και με δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης γνώσεων, στάσεων και δεξιοτήτων σχετικά με τη Μεσογειακή Διατροφή. Επιπρόσθετα, οι δραστηριότητες έχουν διερευνητικό χαρακτήρα, προσπαθώντας να ανταποκριθούν σε νέες εμπειρίες δραστηριοτήτων, για παράδειγμα η διδακτική τεχνική: Debate 4 Γωνιών: Υποδύομαι το Επιχείρημά μου.

Παιδαγωγική προσέγγιση και στρατηγικές

Στα πλαίσια του κοινωνικού κονστρουκτιβισμού, και συγκεκριμένα της Ζώνης Επικείμενης Ανάπτυξης, η παιδαγωγική προσέγγιση που υιοθετείται στις δραστηριότητες περιλαμβάνει τη:

• διερευνητική μέθοδο,
• βιωματική μέθοδο,
• ομαδό- συνεργατική μέθοδο

Οι στρατηγικές διδασκαλίας που υιοθετούνται είναι ο καταιγισμός ιδεών, η κατασκευή σύνθετου ορισμού της μεσογειακής διατροφής, η βιωματική επιλογή τροφίμων από καλάθια, η τεχνική 4 γωνιών, η κριτική κατασκευή εξηγήσεων για τη βελτίωση γευμάτων ως προς την ισορροπία, τη συχνότητα και τη ποσότητα κατανάλωσης, το παιχνίδι ρόλων, τη δημιουργική αξιοποίηση θεωρητικών γνώσεων της Μεσογειακής Διατροφής μέσα από τη σχεδίαση και τη ζωγραφική.

Εκπαιδευτικοί πόροι

• λεξικά (έντυπη μορφή/ ψηφιακή μορφή)

Το έντυπο υλικό των λεξικών προτείνεται να χρησιμοποιηθεί, με σκοπό την κατανόηση και κατάκτηση των ορισμών της τροφής, της διατροφής και τη σύνθεση ενός γενικευμένου ορισμού για τη Μεσογειακή Διατροφή

• website με άρθρα για τη διατροφή

Οι μαθητές και οι μαθήτριες καλούνται να εξερευνήσουν άρθρα για τη διατροφή, με σκοπό να αναπτύξουν την πρακτική της απόκτησης και επικοινωνίας πληροφοριών (NGSS), αναπτύσσοντας κριτικές ικανότητες διατροφικού εγγραμματισμού

• τεχνολογικά μέσα: tablets/ υπολογιστές

Η αναζήτηση σε ψηφιακό υλικό (λεξικά και website) μπορεί να γίνει σε tablets (σχολική τάξη) ή στο εργαστήριο πληροφορικής (υπολογιστές)

 

Ροή εφαρμογής – Πορεία διδασκαλίας

Η διδακτική προσέγγιση που υιοθετείται είναι η καθοδηγούμενη διερεύνηση. Στο παρόν σενάριο ο συγκεκριμένος τρόπος διάταξης και διερεύνησης για τη πραγματοποίηση των μαθησιακών δραστηριοτήτων καθορίζει τι κάνει ο/η εκπαιδευτικός και οι μαθητές/τριες: O/η εκπαιδευτικός λειτουργεί ως συντονιστής και καθοδηγητής της μαθησιακής διαδικασίας για τη Μεσογειακή Διατροφή, παρέχπντας το πλαίσιο, τα ερωτήματα, διευκολύνοντας τους μαθητές και τις μαθήτριες κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων, όποτε χρειάζονται βοήθεια. Οι μαθητές, αξιοποιώντας τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις τους και διερευνώντας τις νέες γνώσεις μέσα από τη βιωματική μάθηση, καταλήγουν σε συμπεράσματα υιοθέτησης αξιών, αρχών και στάσεων που βασίζονται στο διατροφικό εγγραμματισμό.

Φύλλα εργασίας

Φύλλο Εργασίας 

Ερώτηση 1

Στον Πίνακα <<Γεύματα - Αξιολόγηση επιλογής γευμάτων με κριτήριο την πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής δίνονται πέντε γεύματα. Για κάθε γεύμα αξιολόγησε αν αυτό αποτελεί υγιεινή επιλογή ή όχι (ναι/όχι). Επίσης, αξιολόγησε αν το κάθε γεύμα αποτελεί ισορροπημένη επιλογή (ναι/όχι). Αν κάποιο γεύμα δεν αποτελεί ισορροπημένη επιλογή, γράψε μία παρατήρηση ή διόρθωση, προκειμένου το γεύμα να μπορεί να αποτελέσει ισορροπημένη επιλογή βάσει της Μεσογειακής Διατροφής  

 

Πίνακας : Γεύματα- Αξιολόγηση επιλογής γευμάτων με κριτήριο την πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής 

	Γεύμα	Υγιεινή Επιλογή  (ναι/όχι)	Ισορροπημένη επιλογή   (ναι/όχι)	Παρατήρηση- διόρθωση
α	Σπιτικά μακαρόνια με ελαιόλαδο,  ντομάτα με συνοδεία σαλάτας
β	Τηγανητά κολοκυθάκια με πολύ λάδι και σαλάτα
γ	Φρουτοσαλάτα και γιαούρτι με μέλι
δ	Ψωμί με λουκάνικο και τυρί σε συνδυασμό με σαλάτα
ε	Πίτσα με ελιές, ντομάτα και τυρί

 

Ερώτηση 2. 

Τι αλλαγές θα έκανες σε καθένα από τα παραπάνω γεύματα, για να γίνουν πιο υγιή; 

Γεύμα α: 

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Γεύμα β: 

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Γεύμα γ: 

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Γεύμα δ: 

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Γεύμα ε: 

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Ερώτηση 3.

Αν ένα φαγητό είναι μεσογειακό, αυτό είναι απαραίτητα και υγιεινή επιλογή; Ναι ή όχι και γιατί; Δώσε δύο παραδείγματα.

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Ερώτηση 4

Πώς μπορούμε να κάνουμε τις αγαπημένες μας τροφές πιο ισορροπημένες; Πρότεινε δύο τρόπους.

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Ερώτηση 5.

Όλες οι ομάδες πρέπει να αυτοαξιολογηθούν και να αξιολογήσουν τις υπόλοιπες ομάδες, ως προς τα συμπληρώσετε τα κριτήρια a,b,c του Πίνακα <<Αξιολόγηση Γευμάτων κάθε Διαφήμισης>> . Κάθε ομάδα Βρείτε αν το τρόφιμο που διαφημίζετε αποτελεί μεσογειακή τροφή, αν αποτελεί ισορροπημένη επιλογή και πώς μπορεί να βελτιωθεί, λαμβάνοντας υπόψη τη πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής.  

 

 

Πίνακας: Αξιολόγηση Γευμάτων κάθε Διαφήμισης 

		Γεύμα διαφήμισης
		Ομάδα 1	Ομάδα 2	Ομάδα 3	Ομάδα 4
a	Γεύμα = μεσογειακό; (ναι/όχι)
b	Ισορροπημένη επιλογή (ναι/όχι)
c	Μπορεί να βελτιωθεί το γεύμα; Αν ναι, πώς μπορεί να βελτιωθεί; Γράψε ένα σχόλιο.

 

 

 

 

 

Ερώτηση 6.

Διάβασε κάθε πρόταση στον Πίνακα << Η γνώμη μου για τη Μεσογειακή Διατροφή>> και σημείωσε πόσο συμφωνείς ή διαφωνείς 

 

Πίνακας: Η Γνώμη μου για τη Μεσογειακή Διατροφή!  

Στάσεις, απόψεις, συναισθήματα, προτιμήσεις, επίπεδα ικανοποίησης	Διαφωνώ απόλυτα	Διαφωνώ	Ούτε συμφωνώ  ούτε διαφωνώ	Συμφωνώ	Συμφωνώ απόλυτα
Έχω την άποψη ότι η μεσογειακή διατροφή βοηθά να είμαστε υγιείς
Θέλω να αρχίσω να τρώω μεσογειακά φαγητά πιο συχνά
Προτιμώ να φάω πίτσα με ζυμάρι ολικής άλεσης παρά με λευκό αλεύρι
Νομίζω ότι είναι καλή ιδέα να φτιάξω ένα πρόγραμμα φαγητού μεσογειακής διατροφής
Αξίζει να προσπαθήσω και να κάνω ένα γεύμα πιο ισορροπημένο
Τα πατατάκια από το περίπτερο είναι υγιεινά σαν πατάτες βραστές
Όταν η μαμά μου λέει να φάω μήλο, εγώ θα φάω μηλόπιτα. Είναι το ίδιο υγιεινά.
Ένα φαγητό μπορεί να φαίνεται υγιεινό, αλλά να μην είναι.
Σύμφωνα με τη μεσογειακή διατροφή τα φρούτα είναι υγιεινά. Θα αρχίσω να τρώω κάθε μέρα παγωτό φράουλα.
Η πίτσα έχει πράσινο. Η πίτσα είναι το καλύτερο λαχανικό! Τόσο μα τόσο υγιεινή!

Ερώτηση 7.

Διάβασε κάθε πρόταση στον πίνακα <<Η εμπειρία συνεργασίας με τους συμμαθητές- διατροφολόγους!>>. Σημείωσε κατά πόσο πιστεύεις ότι συμμετείχες 

Η εμπειρία συνεργασίας με τους συμμαθητές - διατροφολόγους! 

	Δε συνεργάστηκα, δε συμμετείχα	Δε συμμετείχα αρκετά	Συνεργάστηκα, αλλά είχα λίγες δυσκολίες	Συνεργάστηκα άψογα, βοήθησα συμμαθητές της ομάδας μου
Συζήτησα και αντάλλαξα απόψεις με όλα τα μέλη της ομάδας μου
Αντιμετώπισα ήρεμα και εποικοδομητικά τις διαφορές
Μοιραστήκαμε τη δουλειά με δίκαιο τρόπο
Ακούσαμε ο ένας τον άλλον με σεβασμό

Εναλλακτικό σχέδιο δράσης

Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν tablets στη σχολική τάξη  και πρόσβαση στο διαδίκτυο, προκειμένου οι μαθητές και οι μαθήτριες να αναζητήσουν σε ψηφιακά υλικά και σε βάση δεδομένων για άρθρα σχετικά με τη διατροφή και τη Μεσογειακή Διατροφή, μπορεί να γίνει χρήση εργαστηρίου πληροφορικής. 

Είδος αξιολόγησης

Α) Αξιολόγηση των μαθητών/τριών:

• διαγνωστική αξιολόγηση: στην αρχή της δραστηριότητας 1 μέσω της τεχνικής καταιγισμού ιδεών επιδιώκεται η εκμαίευση αντιλήψεων για τις έννοιες της τροφής, της διατροφής και της Μεσογειακής Διατροφής.
• διαμορφωτική αξιολόγηση: Ο/ η εκπαιδευτικός μπορεί να ελέγχει την επίτευξη των διδακτικών, γνωστικών στόχων και στην απόκτηση στάσεων και αντιλήψεων, βασιζόμενος/ βασιζόμενη στην αναθεωρημένη ταξινόμηση Bloom. Mπορεί, επίσης, να χρησιμοποιεί το Φύλλο Εργασίας πριν το συμπληρώσουν οι μαθητές, για να εντοπίσει πώς εκτυλίσσονται οι ιδέες, απόψεις και αντιλήψεις των μαθητών σχετικά με το διατροφικό εγγραμματισμό τους για τη Μεσογειακή Διατροφή
• τελική/ αθροιστική αξιολόγηση: Με τη συγκρότηση επιχειρημάτων και την υπόδησή τους, κατά τη χρήση της διδακτικής τεχνικής <>, οι μαθητές και οι μαθήτριες αξιολογούνται ως προς τη δυνατότητά τους να συγκροτήσουν έγκυρα, αληθή και ορθά επιχειρήματα, βασιζόμενα σε αποδεικτικά στοιχεία της έρευνας που διεξήγαγαν σε ομάδες σε έντυπο και ψηφιακό υλικό για τη Μεσογειακή Διατροφή.

-Η δυνατότητα προσωποποίησης του επιχειρήματος που αντιπροσωπεύουν, θα αναδείξει τη δυνατότητα δημιουργίας, εικονικής αναπαράστασης, καινοτομίας, πρωτοτυπίας, δημιουργίας οράματων. Οι συμπεριφορές αυτές αντιπροσωπεύουν το ανώτερο επίπεδο μάθησης σύμφωνα με την αναθεωρημένη ταξινόμηση του Bloom, δηλαδή αυτού της δημιουργίας, της σύνθεσης και της παραγωγής.

- Οι δεξιότητες που πρόκειται να αποκτήσουν τα παιδιά μέσω της προσωποποίησης και δραματοποίησης, σχετίζονται τη δυνατότητα παρουσίασης, ερμηνείας, πειραματισμού, κρίσης, αντίδρασης, ανακάλυψης, δημιουργίας, ανάπτυξης. Κατά τη συγκρότηση επιχειρημάτων και αντίκρουσής τους, επιδιώκεται να αποκτηθούν δεξιότητες διόρθωσης, κατασκευής, κρίσης, αντίδρασης, διόρθωσης, αλλαγής και μετατροπής.

-Οι στάσεις που πρόκειται να αποκτήσουν τα παιδιά, όσον αφορά το ψυχοκινητικό τους τομέα, σχετίζονται με την οργάνωση σκέψεων, αντιλήψεων και απόψεών τους για την κατασκευή, σύνθεση και την παρουσίαση επιχειρημάτων μέσω της συνεργασίας, της συμμετοχής και της συζήτησης, τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και στην ολομέλεια της τάξης.

-Οι στάσεις που πρόκειται να αποκτήσουν οι μαθητές και οι μαθήτριες, όσον αφορά το συναισθηματικό τους τομέα, συσχετίζονται με την αποτύπωση συναισθημάτων, την αποδοχή/ την αμφισβήτηση, αντίκρουση και αντιπαραβολή  επιχειρημάτων, την υιοθέτηση αρχών και αξιών διατροφικού εγγραμματισμού που βασίζονται στη Μεσογειακή Διατροφή.

• Στο παρόν διδακτικό σενάριο αλληλοαξιολόγηση επιτυγχάνεται, τόσο στη δραστηριότητα 1, όσο και στη δραστηριότητα 2 κατά τις συζητήσεις και ομαδικές εργασίες των παιδιών. Δίνεται διαρκώς η δυνατότητα διαλόγου και ανταλλαγής απόψεων.
• Αλληλοαξιολόγηση υπάρχει επίσης, στη διδακτική τεχνική: << Debate 4 Γωνιών: Υποδύομαι το Επιχείρημά μου>>. Παρέχεται η δυνατότητα δίορθωσης, αντίκρουσης επιχειρημάτων συμμαθητών και συμμαθητριών από άλλες ομάδες, σε προφορικό και σε γραπτό επίπεδο.
• Αυτοαξιολόγηση γίνεται σε όλη την έκταση του Φύλλου Εργασίας.

Β) Αξιολόγηση του σεναρίου:

Η αξιολόγηση του διδακτικού σεναρίου δύναται να πραγματοποιηθεί μετά το πέρας της υλοποίησής του και συγκεκριμένα:

• με την αποτίμηση της αποτελεσματικότητας, λαμβάνοντας ως άξονα τους γνωστικούς στόχου,ς τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις στάσεις της αναθεωρημένης ταξινόμησης του Bloom
• με την καταγραφή της ανταπόκρισης των μαθητών και των μαθητριών στις διδακτικές τεχνικές που εφαρμόστηκαν κατά την υλοποίηση του διδακτικού σεναρίου: brainstorming, ερωταποκρίσεις, συμμετοχή σε επιχειρήματα από αποδεικτικά στοιχεία, δυνατότητα διερεύνησης έντυπου και ψηφιακού υλικού, υπόδυση ρόλων με την αποτύπωση του επιχειρήματος σε δημιουργικό επίπεδο: παρατήρηση της εμπλοκής και του επιπέδου συμμετοχής των μαθητών σε κάθε δραστηριότητα,
• αξιολόγηση της καταλληλότητας των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στο παρόν σενάριο: υλικό, δραστηριότητες, ανασκόπηση των απαντήσεων φύλλο εργασίας με ερωτήσεις κριτικού αναστοχασμού για τους μαθητές και τις μαθήτριες, προκειμένου να αναπτύξουν μεταγνωστικές ικανότητες. Στο φύλλο εργασίας οι μαθητές και οι μαθήτριες κλήνονται να αυτοαξιολογηθούν, με σκοπό την καταγραφή και τον εντοπισμό των στάσεων, αντιλήψεων, των γνώσεων, των ψυχοκοινωνικών τους δεξιοτήτων. 

Γ. Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Ο/ η εκπαιδευτικός μπορεί να μεταβεί σε αυτοαξιολόγηση του/ της ως προς τη δυνατότητά του να ανταποκριθεί στο διευκολυντικό, καταλυτικό και καθοδηγητικό ρόλο ως δάσκαλος/ δασκάλα,προσφέροντας βοήθεια και στήριξη στους μαθητές στα πλαίσια της Ζώνης Επικείμενης Ανάπτυξης. Η αυτοαξιολόγηση μπορεί να γίνει σε μορφή προσωπικού ημερολογίου. Σε κάθε παράγραφο, ο/η εκπαιδευτικός θα πρέπει να απαντάει στα ερωτήματα:

- Βοήθησα όσο περισσότερο μπορούσα τα παιδιά να μεταβούν από το Επίπεδο Πραγματικής τους Ανάπτυξης στο Επίπεδο Δυνητικής τους Ανάπτυξης, όσον αφορά τις αξίες και στάσεις τους για το διατροφικό εγγραμματισμό και τη Μεσογειακή Διατροφή;

- Ποιες διδακτικές τεχνικές θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω με καλυτερο τρόπο και περισσότερη προετοιμασία; 

- Μπόρεσα να εξηγήσω στους μαθητές τι ακριβώς ζητά η κάθε δραστηριότητα;

- Έπεισα τον εαυτό μου για την υιοθέτηση αρχών και αξιών που σχετίζονται με τη Μεσογειακή Διατροφή; Μετά την υλοποίηση του διδακτικού σεναρίου, τι διατροφή ακολουθώ στην καθημερινότητά μου; Αναγνωρίζω αν τα γεύματα μου αποτελούν υγιεινές επιλογές και αν είναι ισορροπημένα;

Η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού μπορεί, επίσης, να γίνει μέσα από την ανατροφοδότηση με τους μαθητές και τις μαθήτριες της τάξης. Ο/ η εκπαιδευτικός μετά το πέρας της υλοποίησης του διδακτικού σεναρίου, μπορεί να ρωτήσει τα παιδιά τα εξής ερωτήματα:

- Ποια δραστηριότητα σας βοήθησε περισσότερο να καταλάβετε τις έννοιες που σχετίζονται με τη Μεσογειακή Διατροφή;

- Σε κάθε δραστηριότητα τι σας άρεσε;

-Σε κάθε δραστηριότητα τι δε σας άρεσε;

- Τι θα μπορούσα να σας εξηγήσω καλύτερα;

- Πού θα θέλατε να αφιερώσουμε περισσότερο χρόνο;

 

Εργαλείο/α αξιολόγησης

φύλλο εργασίας στο οποίο περιλαμβάνονται και ρουμπρίκες αυτοαξιολόγησης για τη Μεσογειακή Διατροφή και την απόκτηση στάσεων, αξιών και υιοθέτηση αρχών με βάση αυτές.

Αντίκτυπος

• Το παρόν διδακτικό σενάριο δεν έχει υλοποιηθεί
• θετικά στοιχεία και αποτελέσματα που αναμένουμε να έχει το σενάριο:

- η θεωρητική και η πρακτική κατανόηση, κατάκτηση, υιοθέτηση γνώσεων, αρχών, αξιών και στάσεων (μετασχηματιστική παιδαγωγική),

- η διεύρυνση της κριτικής ικανότητας των μαθητών/τριών και των εκπαιδευτικών (κριτικός γραμματισμός),

- η κατασκευαστική ικανότητα τους μέσω της ζωγραφικής, των εικονικών αναπαραστάσεων, της προσωποποίησης και της συγκρότησης επιχειρημάτων μέσω της διδακτικής τεχνικής << Debate 4 Γωνιών: Υπόδυση του Επιχειρήματός μου>> (κατασκευαστική παιδαγωγική), με σκοπό μετασχηματισμό αντιλήψεων, γνώσεων, στάσεων και αξιών για τη Μεσογειακή Διατροφή και το διατροφικό εγγραμματισμό

• περιορισμός σεναρίου:

- το σενάριο δεν έχει υλοποιηθεί

- ενδέχεται να απαιτηθεί περισσότερος χρόνος κατά τη διερεύνηση, τη συγκρότηση επιχειρημάτων και την αντίκρουση: Μπορεί να χρειαστεί να ενταχθεί σε μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας πρόγραμμα

- αν οι μαθητές δεν έχουν αναπτυγμένες δεξιότητες κατανόησης, παραγωγής προφορικού λόγου και κατανόησης και παραγωγής γραπτού λόγου, ενδεχομένως να δυσκολευτούν στο παρόν διδακτικό σενάριο

- η διατύπωση έγκυρων, αληθών και ορθών επιχειρημάτων απαιτεί δυνατότητα αναπτυγμένου έξιλογίου και συγκροτημένου λόγου, κάτι το οποίο μπορεί να δυσκολέψει ορισμένους μαθητές

- ίσως προκύψει δυσκολία στην εύρεση έγκυρων και αξιόπιστων πηγών από τους μαθητές

προτείνεται προέκταση και διδακτική διεπιστημονική- διαθεματική σύνδεση του σεναρίου με:

- τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων (θεματικός κύκλος: Διατροφή και Ποιότητα Ζωής),

- τα Προγράμματα Αγωγής Υγείας στα πλαίσια προώθησης του διατροφικού εγγραμματισμού,

- το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας για μεγαλύτερες τάξεις,

- το μάθημα της Φυσικής Αγωγής: αξία φυσικής κατάστασης σε συνδυασμό με Μεσογειακή Διατροφή,

- το μάθημα Φυσικής Ε' Δημοτικού, και συγκεκριμένα οι Ενότητες <<Ενέργεια>> και <<Πεπτικό Σύστημα>>,

- το μάθημα Φυσικής Στ' Δημοτικού, και συγκεκριμένα η Ενότητα <<Ενέργεια>>,

- την καλλιέργεια βασικών τροφίμων που ανήκουν στη βάση της πυραμίδας της Μεσογειακής Διατροφής, στο πλαίσιο των λαχανόκηπων που αναμένεται να αναπτυχθούν την περίοδο 2025-2026.