Πρωτοτυπία – Καινοτομία

Η καινοτομία του εκπαιδευτικού σεναρίου έγκειται στη χρήση ενός βιβλίου επαυξημένης πραγματικότητας. Το συγκεκριμένο βιβλίο επαυξημένης πραγματικότητας παρουσιάζει τους πλανήτες και μέσω της αξιοποίησής του κατά τη φάση της εφόρμησης επιδιώκεται η διέγερση του ενδιαφέροντος και η ανάπτυξη κινήτρων μάθησης. Μάλιστα, μέσω της επαυξημένης πραγματικότητας, προσδίδονται οπτικά και ελκυστικά χαρακτηριστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία και κατά συνέπεια ενισχύεται η κινητοποίηση και η ενεργός εμπλοκή των μαθητών/τριών (Τσιαβός & Σοφός, 2020).

Γνωστικά – διδακτικά προβλήματα

Συνιστά κοινή παραδοχή το γεγονός πως λόγω των αλματωδών και ρηξικέλευθων τεχνολογικών προόδων, οι ΤΠΕ έχουν παγιωθεί και κατακλύσει πολυτρόπως την καθημερινότητα του ανθρώπου. Η εδραίωση των ΤΠΕ πρόκειται για μια συνεχή, μεστή με μέλλον, μεταβολή που επηρεάζει το βιοτικό επίπεδο, την επικοινωνία, την ενημέρωση, όπως και την εκπαίδευση. Αναφορικά με τις νέες τεχνολογίες στην εκπαιδευτική διαδικασία, αυτές αποτελούν τόσο μια δίοδο μετάβασης από τα παραδοσιακά στα σύγχρονα μοντέλα μάθησης, όσο και ένα μέσο προετοιμασίας των μαθητών για την αποδοτική και συνάμα υπεύθυνη και συνειδητή ανταπόκρισή τους στα δεδομένα της σύγχρονης τεχνολογικής- ψηφιακής εποχής. Στο παρόν εκπαιδευτικό σενάριο οι μαθητές έρχονται σε επαφή με τον χειρισμό και την αξιοποίηση του υπολογιστικού φύλλου Excel για την καταγραφή και τη στοιχειοθέτηση ενός προβλήματος και παράλληλα συνειδητοποιούν πως μπορούν και οι ίδιοι να το χρησιμοποιήσουν στην ευρύτερη, πέρα τη σχολική, ζωή τους.

Παιδαγωγική προσέγγιση και στρατηγικές Παιδαγωγική προσέγγιση

Η βασική προσέγγιση διδασκαλίας είναι η μαθητοκεντρική ανοιχτή διδασκαλία (Σοφός & Kron, 2010). Κατά την εφαρμογή του εκπαιδευτικού σεναρίου, υπήρξε προσπάθεια ώστε οι μαθητές/τριες να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότερο στη διδασκαλία και στις διαδικασίες μάθησης εργαζόμενοι ανά ομάδες των δύο ατόμων διεκπεραιώνοντας τα σχέδια εργασίας που τους ανατέθηκαν, με τον εκπαιδευτικό να αναλαμβάνει το ρόλο του συμβούλου και καθοδηγητή και την επικοινωνία να στηρίζεται μέχρι ένα σημείο στο διάλογο.Σύμφωνα με τους Dos Santos, Punie & Castaño Muñoz (2016) «η ανοιχτή εκπαίδευση μπορεί να ειδωθεί ως ένας τρόπος εκπαίδευσης που αξιοποιεί τις ψηφιακές τεχνολογίες. Στόχος της είναι να διευρύνει την πρόσβαση και τη συμμετοχή όλων των εκπαιδευομένων με την άρση των εμποδίων και καθιστώντας τη μάθηση προσιτή, άφθονη και προσαρμόσιμη για όλους. Ακόμη, προσφέρει πολλαπλούς τρόπους διδασκαλίας και μάθησης, οικοδόμησης και ανταλλαγής γνώσεων» (Χοροζίδης, 2019).
 

Διδακτικό μοντέλο

Οι κυρίαρχες μορφές διδασκαλίας στο παρόν διδακτικό σενάριο προσανατολίζονται στην κοινή επεξεργασία και στον προβληματισμό και δίνεται έμφαση στη διαδικαστική γνώση, δηλαδή στη διάκριση, κατηγοριοποίηση/ ταξινόμηση εννοιών και στην εφαρμογή κανόνων (Σοφός, 2019:286). Με βάση την ομαδοποίηση των μορφών διδασκαλίας σε οικογένειες σύμφωνα με τους Jank/ Meyer συναντάται η τύπου συζήτησης, η μορφή κατευθυνόμενης συζήτησης στη φάση εισαγωγής/ αφόρμησης και στη φάση ανακεφαλαίωση. Επίσης, στη φάση της εισαγωγής συναντάται και η μορφή διδασκαλίας τύπου υποστηριζόμενης από μέσα. Κατά τη διάρκεια της φάσης της επεξεργασίας εντοπίζεται  η μορφή τύπου επεξεργασίας/ στοιχειοθέτησης. Οι μαθητές καλούνται να καταγράψουν και να κατηγοριοποιήσουν δεδομένα βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων στα κελιά του Excel, να επεξεργάζονται δεδομένα με τη χρήση συναρτήσεων και να οργανώνουν τα αποτελέσματα σε γραφήματα. Στη φάση της αξιολόγησης εντοπίζεται η μορφή διδασκαλίας τύπου ανατροφοδότησης και τύπου ελέγχου μέσω του ερωτηματολογίου ανατροφοδότησης, του ερωτηματολογίου «Ρουμπρίκα» και της ψηφιακής δραστηριότητας στην πλατφόρμα Kahoot.

Διδακτικές στρατηγικές / τεχνικές

Στο παρόν διδακτικό σενάριο αξιοποιήθηκε πληθώρα διδακτικών στρατηγικών/ τεχνικών. Αναλυτικότερα, γίνεται χρήση του καταιγισμού ιδεών μέσω της πλατφόρμας Mentimeter ενώ παράλληλα διατυπώθηκαν ερωτήσεις με σκοπό να διερευνηθούν και να καταγραφούν οι αντιλήψεις των μαθητών αναφορικά με το μαθησιακό αντικείμενο του σεναρίου. Η συζήτηση με ερωτήσεις αξιοποιήθηκε και στην ολοκλήρωση της φάσης της επεξεργασίας. Ως προς της τεχνικές σκηνοθεσίας, έγινε χρήση της επίδειξης του μαθησιακού αντικειμένου έτσι ώστε μέσα από τη διαδικασία της μίμησης οι μαθητές να μάθουν να το χρησιμοποιούν. Σε όλες τις φάσεις εφαρμόστηκε η τεχνική της εργασίας σε ζεύγη ενώ στη φάση της αξιολόγισης συναντάται και η ατομική εργασία.

Στοχευόμενο κοινό (ομάδα-στόχος ή σε ποιους απευθύνεται) Βαθμίδα Εκπαίδευσης

δημοτικό

Τάξη

ΣΤ' Δημοτικού

Ηλικιακή ομάδα

Από 11   Έως 12

Γλώσσα στοχευόμενου κοινού

ελληνικά

Εκτιμώμενος χρόνος υλοποίησης σεναρίου (διάρκεια)

μικρή διάρκεια: έως 3 ώρες

Το σενάριο απαιτεί 2 διδακτικές ώρες

Χώρος υλοποίησης

Εργαστήριο πληροφορικής

Ενορχήστρωση τάξης Οργάνωση τάξης / διδασκαλίας

Ως προς τις κοινωνικές μορφές των τρόπων οργάνωσης της εργασίας, στην παρούσα παρέμβαση, οι μαθητές/τριες θα εργαστούν κυρίως σε ζεύγη (κατά τη διάρκεια της εισαγωγής/ αφόρμησης στη διάρκεια της πρώτης διδακτικής ώρας, στη φάση επεξεργασίας και αξιολόγησης). Επίσης, θα εργαστούν στην ολομέλεια (φάση εισαγωγής/ εφόρμησης στη διάρκεια της δεύτερης διδακτικής ώρας και φάση ολοκλήρωσης/ ανακεφαλαίωσης) και ατομικά (φάση αξιολόγησης).

Ρόλοι μαθητών & εκπαιδευτικών

Στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σενάριο οι μαθητές διαθέτουν πρωταρχικό ρόλο ενώ ο εκπαιδευτικός  λειτουργεί ως σύμβουλος και καθοδηγητής. Αναφορικά με την επικοινωνία που αναπτύσσεται μεταξύ τους, αυτή χαρακτηρίζεται ως συμμετρική.

Απαιτήσεις εφαρμογής σεναρίου

Πριν τη διαδικασία εφαρμογής του διδακτικού σεναρίου, επιτακτική κρίνεται η ανάλυση πεδίου για τη διαπίστωση των προϋπάρχουσων, σχετικών με το Excel, γνώσεων των μαθητών/τριών. 

Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών

Ως προϋπόθεση και  προαπαιτούμενο εμπλοκής των μαθητών στην παρούσα μαθησιακή διδασκαλία κρίνονται οι επαρκείς γνώσεις τους τόσο για τον χειρισμό του υπολογιστή, τη χρήση επεξεργαστή κειμένου αλλά και την επίγνωση των βασικών λειτουργιών του Excel καθώς έχουν έρθει σε επαφή με αυτές στις προηγούμενες τάξεις του δημοτικού. 

Για τη διαδικασία συλλογής δεδομένων που αφορούν τις αντιλήψεις, τις γνώσεις, τις ικανότητες και τις απόψεις που έχουν διαμορφώσει οι μαθητές στο τμήμα εφαρμογής του σεναρίου για το Excel εφαρμόστηκαν οι εξής μέθοδοι. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε ημιδομημένη συνέντευξη προς τον εκπαιδευτικό του μαθήματος της πληροφορικής. Από αυτή προέκυψε πως οι μαθητές είχαν έρθει σε επαφή με το πρόγραμμα Excel κατά τη διάρκεια των προηγούμενων χρόνων φοίτησης τους, όμως το φετινό σχολικό έτος δεν είχε πραγματοποιηθεί ακόμα διδασκαλία που πραγματευόταν το συγκεκριμένο πρόγραμμα υπολογιστικών φύλλων. Κρίνεται σημαντικό να σημειωθεί πως στο τρέχον σχολικό έτος οι μαθητές έχουν διδαχθεί και εξοικειωθεί με πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου (Word). Στη συνέχεια διερεύνησης της προϋπάρχουσας γνώσης των μαθητών, χορηγήθηκε στους μαθητές ερωτηματολόγιο με ερωτήσεις ανοιχτού και κλειστού τύπου και το περιεχόμενο τους αφορούσε το βαθμό δεξιότητας χειρισμού ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή και το εάν οι μαθητές γνωρίζουν το πρόγραμμα Excel και συγκεκριμένες επιλογές αυτού. Οι απαντήσεις των μαθητών ανέδειξαν πως αν και γνωρίζουν την ύπαρξη του Excel, κανείς τους δεν γνωρίζει τις δυνατότητές του καθώς είτε δεν τις ξέρουν, είτε τις έχουν παρερμηνεύσει.

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή

Αναφορικά με τις δομικές και υλικοτεχνικές ανάγκες του παρόντος εκπαιδευτικού σεναρίου, κρίνεται αναγκαία η υλοποίηση της διδασκαλίας στο εργαστήριο πληροφορικής, έχοντας ως βασικό εξοπλισμό τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τον βιντεοπροβολέα, που αξιοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του σεναρίου. Στη φάση της αφόρμησης δύναται η επιλογή χρήσης ανάμεσα σε ένα κινητό τηλέφωνο «smartphone» ή μια ταμπλέτα ώστε να πραγματοποιηθεί η περιήγηση στο βιβλίο επαυξημένης πραγματικότητας «Το ηλιακό μας σύστημα σε 3D». Παράλληλα, στη δεύτερη δραστηριότητα αφόρμησης , που σχετίζεται με τις αντιλήψεις των μαθητών για το Excel, αξιοποιείται η διαδικτυακή πλατφόρμα «Mentimeter». Κατά τη διάρκεια της φάσης επεξεργασίας/ αξιολόγησης, χρησιμοποιούνται φύλλα εργασίας, ενώ για τις δραστηριότητες των φύλλων εργασίας απαραίτητο είναι το λογισμικό γενικής χρήσης Excel. Συμπληρωματικά, πραγματοποιείται η χρήση μια διαδικτυακής πηγής που επιτρέπει τη πλοήγηση στο πλανητοσκόπιο της NASA.Τέλος, κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης των μαθητών αξιοποιείται και η διαδικτυακή πλατφόρμα  «Kahoot».

Απαιτούμενη προετοιμασία

Ως μια επικουρική ενέργεια για την εύρυθμη ροή της διδασκαλίας κρίνεται η εξασφάλιση πρόσβασης στις διαδικτυακές πλατφόρμες και ιδιαίτερα στην «Mentimeter» και την «Kahoot» καθώς σε αυτές θεμελιώνεται η μια δραστηριότητα αφόρμησης και η μια της αξιολόγησης. Για τον βέλτιστο έλγχο των απαντήσεων των μαθητών θεωρείται ευεργετική η διαμόρφωση αυτών των δύο δραστηριοτήτων από τον κάθε εκπαιδευτικό.

Διδακτικοί στόχοι Γενικός/οί στόχος/οι

Σκοπός του σεναρίου είναι να εξοικειωθούν οι μαθητές με τις δυνατότητες που παρέχει το υπολογιστικό φύλλο Excel, ώστε να καταγράφουν και να στοιχειοθετούν σωστά τα δεδομένα ενός ζητήματος.

Επίπεδο προσέγγισης μιντιακού στόχου

Στη διδακτική παρέμβαση, κατά την οποία οι μαθητές/τριες γνωρίζουν τις δυνατότητες του υπολογιστικού φύλλου Excel, η επεξεργασία γίνεται μέσω λειτουργικών δεξιοτήτων χρήσης (skills), άρα προτάσσεται το τεχνικό ενδιαφέρον (Σοφός, 2019: 261).

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα

1. Οι μαθητές/τριες να ταξινομούν τα δεδομένα σε κελιά με βάση συγκεκριμένα κριτήρια στο Excel.

2. Οι μαθητές/τριες να χρησιμοποιούν συναρτήσεις του Excel (π.χ. max, min κτλ) για την επίλυση προβλημάτων.

3. Οι μαθητές/τριες να δημιουργούν γραφήματα χρησιμοποιώντας δεδομένα στο Excel.

Γνώσεις

Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση:

1. Να αναγνωρίζουν τις δυνατότητες που παρέχουν οι συναρτήσεις (MIN, MAX, SUM) στο υπολογιστικό φύλλο του Excel.

2. Να γνωρίζουν τις δυνατότητες που παρέχει το υπολογιστικό φύλλο Excel για την οπτική αναπαράσταση δεδομένων σε γραφήματα. 

Δεξιότητες

Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση:

1. Να ταξινομούν τα δεδομένα σε κελιά με βάση συγκεκριμένα κριτήρια στο Excel.
2. Να χρησιμοποιούν συναρτήσεις του Excel (max,min,sum) για την επίλυση προβλημάτων.
3. Να δημιουργούν γραφήματα χρησιμοποιώντας τα δεδομένα που προέκυψαν από τις δραστηριότητες στο Excel.
4. Να οργανώνουν τις πληροφορίες που τους δίνονται από τους/τις εκπαιδευτικούς στα κελιά του Excel ανάλογα με τα ζητούμενα της άσκησης.

Στάσεις, συμπεριφορές, αξίες

Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση:

1. Να παρουσιάζουν τα αποτελέσματα που απορρέουν από τις ομαδικές δραστηριότητες στις οποίες συμμετείχαν.
2. Να συνεργάζονται αρμονικά με το μέλος της ομάδας τους.

Εκτίμηση μαθησιακών ή άλλων δυσκολιών των μαθητών

Αν και το παιδαγωγικό κλίμα της τάξης ευνοεί την ομαδοσυνεργατική εργασία των μαθητών μιας και οι μαθητές έχουν εξοικειωθεί με αυτήν στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, έχει παρατηρηθεί ότι η εργασία σε ομάδες μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε άνιση κατανομή της δυναμικής των ομάδων με αποτέλεσμα να υπάρξει άνιση σύγκριση στο αποτέλεσμα της συνεργασίας τους.

Ροή εφαρμογής – Πορεία διδασκαλίας

Η πορεία της παρούσας διδασκαλίας ακολουθεί την προσέγγισης πορείας διδασκαλίας του H. Meyer (Σοφός, 2016:289). Αναλυτικότερα,  αρχικά υλοποιείται η φάση της εισαγωγής όπου γίνεται η αφόρμηση και η κινητοποίηση του ενδιαφέροντος των μαθητών/τριών. Έπειτα μεταβαίνουμε στη φάση της επεξεργασίας κατά την οποία οι μαθητές/ τριες επεξεργάζονται το θέμα με φύλλο εργασίας και αναπτύσσουν και εξασκούν δεξιότητες. Τέλος, η ολοκλήρωση της πορείας της διδασκαλίας συντελείται με τη φάση της ολοκλήρωσης, στη διάρκεια της οποίας πραγματοποιείται η ανακεφαλαίωση, η ανατροφοδότηση και η αξιολόγηση.

1) Άλλαξε κάτι από το σχεδιασμό του μαθήματος;

Κατά τη προβολή του βιβλίου επαυξημένης πραγματικότητας, λόγω των μέτρων φύλαξης κατά του Covid-19 χρειάστηκε να χωρίσουμε τους μαθητές σε ομάδες έτσι ώστε να υπάρχει απόσταση ενώ στο σχέδιο διδασκαλίας είχαμε ορίσει να απευθύνεται στην ολομέλεια. Οι δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν με τη προκαθορισμένη σειρά αλλά έγινε διαφορετική κατανομή χρόνου καθώς χρειάστηκε περισσότερος χρόνος η δραστηριότητα 2 του φύλλου εργασίας. Παράλληλα λόγω προβλημάτων των αδειών πρόσβαση του λογισμικού των ηλεκτρονικών υπολογιστών δεν ήταν δυνατόν να υλοποιηθεί η δραστηριότητα στο Kahoot αλλά αντικαταστάθηκε από μία άλλη στην πλατφόρμα Wordwall που είχαμε δημιουργήσει, για το ενδεχόμενο κάποιου προβλήματος.

2) Υπήρξε κάποιο υλικοτεχνικό πρόβλημα;

Κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας διαπιστώθηκε πρόβλημα στο διαμοιρασμό του υλικού στους επιμέρους υπολογιστές λόγω αδυναμίας του προγράμματος του κύριου υπολογιστή. Επιπρόσθετα λόγω προβλημάτων των αδειών πρόσβαση του λογισμικού των ηλεκτρονικών υπολογιστών υπήρξε αδυναμία σύνδεσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα Kahoot.

3) Τι θα αλλάζατε αν διδάσκατε στους ίδιους μαθητές το ίδιο μάθημα;

Καθώς δεν είχαμε υπολογίσει την απόσταση που θα έπρεπε να διατηρούν οι μαθητές λόγω των μέτρων φύλαξης κατά του Covid-19 σε συνδυασμό με την κοντινή  απόστασης που πρέπει να έχουν για να γίνεται η προβολή του βιβλίου, αν επαναλαμβάναμε το μάθημα θα είχαμε προετοιμάσει δραστηριότητες που θα απασχολούσαν τις ομάδες μαθητών, στις οποίες περίμεναν να έρθει η σειρά τους.

Είδος αξιολόγησης

Το είδος της αξιολόγησης που εμπίπτει στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σενάριο είναι η διαμορφωτική ή συνεχής αξιολόγηση. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για ένα είδος αξιολόγησης το οποίο λαμβάνει χώρα κατά τη διαδικασία της εφαρμογής του σεναρίου και λειτουργεί ανατροφοδοτικά. Το πλεονέκτημα αυτού του είδους αξιολόγησης είναι το γεγονός ότι ανιχνεύοντας πιθανές  αδυναμίες των μαθητών ενώ στη συνέχεια τους οδηγεί στην αυτορρύθμιση και την αυτοαξιολόγηση. Δραστηριότητες με λειτουργικό χαρακτήρα διαμορφωτικής αξιολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν στο παρόν εκπαιδευτικό σενάριο είναι ερωτήσεις αξιολόγησης (ανοικτού τύπου) με σκοπό να διερευνηθούν οι πρότερες γνώσεις που διαθέτουν οι μαθητές για το μαθησιακό αντικείμενο με το οποίο ασχολείται το σενάριο διδασκαλίας, δραστηριότητες επίλυσης προβλημάτων όπου υλοποιούνταν κατά τη διάρκεια του σεναρίου καθώς επίσης και γίνεται η χρήση μίας διαβαθμισμένης κλίμακας αξιολόγησης που ονομάζεται «Ρουμπρίκα Αξιολόγησης» (Σοφός & Λιάπη 2007; Σοφός & Λιάπη 2007; Πετροπούλου κ.ά., 2008).

Εργαλείο/α αξιολόγησης

Τα εργαλεία αξιολόγησης που χρησιμοποιούνται στο παρόν εκπαιδευτικό σενάριο είναι ένα ερωτηματολόγιο, φύλλο εργασίας, μίας διαβαθμισμένης κλίμακας αξιολόγησης που ονομάζεται «Ρουμπρίκα Αξιολόγησης» καθώς και ηλεκτρονικές δραστηριότητες. Καθώς το είδος αξιολόγησης που χρησιμοποιείται είναι η διαμορφωτική σειρά που ακολουθήθηκες είναι η εξής: το ερωτηματολόγιο με τις ερωτήσεις ανοικτού τύπου χρησιμοποιείται στη αρχή της διδασκαλίας με σκοπό να διερευνηθεί τι γνωρίζουν οι μαθητές για το συγκεκριμένο μαθησιακό αντικείμενο. Έπειτα στη πορεία της διδασκαλίας χρησιμοποιείται το φύλλο εργασίας όπου η κάθε δραστηριότητα αντιστοιχεί σε ένα μαθησιακό στόχο. Για τη συνολική αξιολόγηση των προσδοκώμενων μαθησιακό στόχο αξιοποιείται μία ηλεκτρονική δραστηριότητα στην εκπαιδευτική πλατφόρμα mentimeter ενώ για τη μεταξύ τους συνεργασία χρησιμοποιήθηκε μίας διαβαθμισμένης κλίμακας αξιολόγησης στο εργαλείο excel η οποία καλείται «Ρουμπρίκα Αξιολόγησης».

 

Επεκτασιμότητα

Ως επέκταση θα περάσουμε στην ειδίκευση της καταγραφής. Πιο συγκεκριμένα, στη δημιουργία ενός συγκεντρωτικού πολυμορφικού πίνακα από τα ίδια τα παιδιά. 

Βιβλιογραφία

• Ρεκαλίδου, Καραδημητρίου, & Μουμουλίδου, (2014). Εφαρμογή του Lesson Study με φοιτητές. Συνεργασία, αναστοχασμός και ανατροφοδότηση. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 1(2), 5-28. Ανακτήθηκε 11/02/2022, από: https://doi.org/10.12681/hjre.8935
• Σοφός, Α. (2019). Σχεδιάζοντας σενάρια διδασκαλίας για την πρακτική άσκηση των φοιτητών (3η εκδ.) . Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.
• Σοφός, Α., Λιάπη, Β. (2007). Καινοτομίες στη Σύγχρονη Εκπαιδευτική Πραγματικότητα: Αξιολόγηση με Κλίμακες Διαβαθμισμένων Κριτηρίων (rubrics) και Αυτοαξιολόγηση του Μαθητή με Φύλλα  Καταγραφής της Μάθησης (learning logs) στη Μιντιακή Εκπαίδευση/Αγωγή (media education). Στο: ΕΕΕΠ-ΔΤΠΕ (Επιμ.),  Π.Ε. και Εκπαίδευση. 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστημονικής Ένωσης Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας για τη διάδοση των Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση, 6-8 Οκτωβρίου (σελ. 33-46), Πειραιάς: ΕΕΕΠ. Ανακτήθηκε 13/02/2022, από: https://www.openbook.gr/4o-panellinio-synedrio-eeep-dtpe/
• Τσιαβός, Π., & Σοφός, Α. (2020). «Η χρήση της επαυξημένης πραγματικότητας στην εκπαίδευση: Ανάπτυξη και χρήση εφαρμογής για το μάθημα «Φυσικά - Ερευνώ και Ανακαλύπτω» της Ε΄ τάξης του Δημοτικού σχολείου». Ανοικτή Εκπαίδευση: το περιοδικό για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση και την Εκπαιδευτική Τεχνολογία, 15(2), 38-53 Ανακτήθηκε 11/02/2022, από: https://doi.org/10.12681/jode.20950
• ΥΠΑΙΘ. (2019). Οδηγίες για τη διαχείριση της ύλης για το μάθημα «Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.)» στο Δημοτικό σχολείο. Αθήνα: ΥΠΑΙΘ.
• Χοροζίδης, Γ. (2019). Σχεδιασμός και εφαρμογή ενός Μαζικού Ανοιχτού Διαδικτυακού Μαθήματος (MOOC) για τη διδασκαλία του μαθήματος της νεοελληνικής γλώσσας στο γενικό λύκειο: αντιλήψεις και στάσεις των συμμετεχόντων. Μεταπτυχιακή Εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Ανακτήθηκε 12/02/2022, από: https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/2159/22870/1/ChorozidisGeorgiosMsc2019.pdf
• Παπούλια, Κ. (2016). Το ηλιακό σύστημα σε 3D. Bitar
   

Επιπλέον ψηφιακό περιεχόμενο και εργαλεία

Σχολικό εγχειρίδιο: Ένα διαστημικό ταξίδι στο Excel

Link: https://read.bookcreator.com/EnF2zEggbMZLIyzvYRq2p9w8Bfx1/t1v18_-yT3WqhP12VlIOIA